Il-Baġit 2027: Għajnuna għall-Illum, iżda Fejn Huma s-Soluzzjonijiet għall-Futur?

Minn Osservatur Politiku

Il-Baġit 2027 fih proposti, miżuri ta’ għajnuna u allokazzjonijiet finanzjarji li jistgħu jagħmlu differenza għall-familji, ħaddiema u negozji. Ma jkunx ġust li wieħed jinjora kull miżura li tista’ ttaffi xi piż jew tagħti sostenn lil min għandu bżonn. Iżda baġit nazzjonali ma għandux jiġi ġġudikat biss mill-flus li jitqassmu jew mill-għadd ta’ inizjattivi li jitħabbru. Għandu jiġi ġġudikat ukoll minn kemm jindirizza l-problemi fundamentali li qed jaffettwaw il-ħajja tan-nies u l-futur ta’ Malta.
Hawnhekk tinsab il-problema ewlenija ta’ dan il-Baġit. Il-Gvern ippreżenta miżuri, iżda l-pajjiż għadu qed jistenna tweġibiet ċari dwar l-isfidi strutturali li ilhom jinġemgħu għal snin sħaħ. Li tagħti l-flus huwa importanti, iżda mhux dejjem isolvi l-problema li tkun qed iġġiegħel lin-nies ikollhom bżonn dawk il-flus. Jekk kull sena jkollna nintroduċu aktar miżuri biex intaffu l-istess diffikultajiet, irridu nistaqsu jekk hux qed nindirizzaw il-kawżi tagħhom jew sempliċement qed nipposponu l-konsegwenzi.
Ħarsu lejn il-kwalità tal-ħajja. Il-familji jistgħu jirċievu għajnuna finanzjarja, iżda jibqgħu jiffaċċjaw spejjeż għoljin, diffikultajiet biex isibu akkomodazzjoni li jifilħu jħallsu għaliha u nuqqas ta’ ħin minħabba l-pressjonijiet tal-ħajja ta’ kuljum. Żieda fid-dħul tista’ tgħin, iżda jekk l-ispejjeż jibqgħu jikbru u l-kundizzjonijiet tal-għajxien ma jitjiebux, il-benefiċċju jispiċċa jkun limitat.
Il-mistoqsija mhijiex jekk il-Gvern għandux jagħti l-għajnuna. Il-mistoqsija hija għaliex tant familji għadhom iħossu li, minkejja li jaħdmu u jagħmlu sagrifiċċji, qed isibuha dejjem aktar diffiċli biex jibnu futur stabbli. Irridu politika li tnaqqas il-pressjonijiet minn għeruqhom, mhux biss miżuri li jgħinu lin-nies ilaħħqu magħhom għal ftit żmien.
L-istess jgħodd għat-traffiku u l-infrastruttura. Il-konġestjoni fit-toroq mhijiex sempliċement inkonvenjent. Tfisser sigħat mitlufa, aktar spejjeż għall-ħaddiema u għan-negozji, u inqas ħin li l-familji jistgħu jqattgħu flimkien. Il-pajjiż jeħtieġ soluzzjonijiet li jbiddlu l-mod kif nimxu, nippjanaw u niżviluppaw. Mhux biżżejjed li l-problema tiġi rikonoxxuta jew li jitħabbru inizjattivi individwali. Il-poplu għandu dritt ikun jaf x’se jinbidel, meta se jinbidel u kif se jitkejjel is-suċċess.
Hemm ukoll il-kwistjoni tal-popolazzjoni u l-mudell ekonomiku tagħna. Għal snin twal, it-tkabbir ekonomiku Malti kien jiddependi ħafna fuq żieda fil-ħaddiema u fl-attività ekonomika. Dan jista’ jwassal għal aktar produzzjoni u konsum, iżda jżid ukoll il-pressjoni fuq l-akkomodazzjoni, it-toroq, is-servizzi pubbliċi u l-ambjent. Illum, ma nistgħux nibqgħu nitkellmu dwar dawn il-pressjonijiet mingħajr ma nistaqsu jekk wasalx iż-żmien li nbiddlu d-direzzjoni.
Il-ħaddiema barranin li jgħixu u jaħdmu f’Malta mhumiex il-problema. Ħafna minnhom jagħtu kontribut importanti lill-ekonomija u lis-soċjetà tagħna. Ir-responsabbiltà hija tal-politika li tiddetermina kif u għaliex qed jiżdiedu l-ħaddiema, u jekk dan it-tkabbir hux qed ikun akkumpanjat mill-investiment u l-ippjanar meħtieġa. Malta teħtieġ mudell li joħloq aktar valur permezz tal-produttività, il-ħiliet, it-teknoloġija u l-innovazzjoni, mhux mudell li jiddependi dejjem aktar fuq aktar nies biex ikompli jikber.
Dan għandu jkun wieħed mill-għanijiet ewlenin ta’ baġit li jħares lejn il-futur. Fejn huma l-miri ċari biex intejbu l-produttività? Kif se ngħinu lin-negozji tagħna jimmodernizzaw ruħhom u joħolqu impjiegi aħjar? Kif se niżguraw li t-tkabbir ekonomiku jwassal għal pagi aħjar u għal kwalità ta’ ħajja ogħla? Dawn mhumiex mistoqsijiet teoretiċi. Huma mistoqsijiet li jiddeterminaw x’pajjiż se nħallu lill-ġenerazzjonijiet li ġejjin.
Lanqas ma nistgħu ninjoraw il-pressjoni fuq is-servizzi pubbliċi. Is-saħħa, l-edukazzjoni u s-servizzi soċjali jeħtieġu investiment, iżda l-investiment waħdu mhuwiex biżżejjed. Jeħtieġ li nkunu nafu jekk is-servizzi humiex qed jitjiebu, jekk il-ħinijiet ta’ stennija humiex qed jonqsu u jekk iċ-ċittadini humiex qed jirċievu l-għajnuna fil-ħin. Il-Gvern għandu jagħti aktar importanza lil miri li jistgħu jitkejlu u lil rendikont ċar dwar ir-riżultati miksuba.
Naturalment, dawn is-soluzzjonijiet jeħtieġu flus u ppjanar. Għalhekk, il-finanzi pubbliċi għandhom jiġu amministrati b’responsabbiltà. Kull miżura għandha tiġi evalwata mhux biss skont kemm tiswa, iżda wkoll skont kemm toħloq valur u jekk tindirizzax bżonn reali. Il-flus pubbliċi mhumiex flus il-Gvern; huma flus il-poplu. Għandhom jintużaw b’mod li jagħti l-aħjar riżultat possibbli għal Malta.
Kulħadd għandu jagħraf il-miżuri li jistgħu jkunu ta’ benefiċċju, iżda għandna wkoll id-dmir li tistaqsi x’baqa’ nieqes. Il-kritika mhijiex li l-Gvern ma ħabbar xejn jew li ma allokax fondi. Il-problema hija li l-isfidi l-kbar tal-pajjiż jeħtieġu aktar minn għajnuna finanzjarja u inizjattivi separati. Jeħtieġu viżjoni, prijoritajiet ċari u pjan li bih il-poplu jista’ jkejjel jekk il-pajjiż hux miexi ’l quddiem.
Għax il-Baġit 2027 kellu jkun opportunita’ biex Malta tibda tindirizza b’mod serju l-problemi li ilhom jinġemgħu. Il-flus u l-proposti għandhom il-valur tagħhom, iżda ma jistgħux jieħdu post is-soluzzjonijiet. Il-familji ma jridux biss għajnuna biex ilaħħqu; iridu kundizzjonijiet aħjar biex jgħixu. Il-ħaddiema ma jridux biss pagi ogħla; iridu li l-isforz tagħhom iwassal għal futur aktar sigur. U n-negozji ma jridux biss miżuri temporanji; iridu ekonomija li tippermettilhom jinvestu u jikbru b’kunfidenza.
Il-kejl veru ta’ baġit tajjeb mhuwiex kemm jitħabbru miżuri jew kemm jitqassmu flus. Huwa kemm isolvi l-problemi li qed iżommu lill-pajjiż lura. U proprju f’dan il-punt, il-Baġit 2027 għadu ma tax it-tweġibiet li Malta għandha bżonn.