Baġit 2027: It-TCNs se jħallsu aktar, iżda l-problemi se jissolvew?

Minn Osservatur Politiku

Il-Baġit 2027 fih miżuri li jistħoqqilhom jiġu rikonoxxuti. Il-Gvern ħabbar żidiet fil-pensjonijiet, għajnuna għal familji bit-tfal, benefiċċji aħjar għal dawk li jieħdu ħsieb persuni vulnerabbli u inizjattivi oħra li jistgħu jagħmlu differenza fil-ħajja ta’ ħafna nies. Huwa se jkompli wkoll iżomm stabbli l-prezzijiet tal-enerġija u tal-fjuwil permezz tas-sussidji. Dawn huma miżuri li għandhom il-valur tagħhom, u ma hemmx għalfejn wieħed ikun kontra l-Gvern biex jagħrafhom.
Iżda baġit nazzjonali għandu jiġi evalwat mhux biss minn dak li jagħti, iżda wkoll mid-deċiżjonijiet li jieħu u mill-mod kif jittratta lin-nies. Għalhekk, fost il-miżuri pożittivi, hemm deċiżjoni li tqajjem mistoqsijiet serji: għaliex il-Gvern għażel li jgħabbi liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi, magħrufa bħala TCNs, b’numru ta’ spejjeż ġodda u bit-tneħħija ta’ benefiċċji li sa issa kienu disponibbli għalihom?
Skont il-miżuri mħabbra, se jiżdiedu l-ispejjeż marbuta mal-permessi tax-xogħol, se tiddaħħal kontribuzzjoni ġdida għall-infrastruttura ta’ €400 u se jiżdiedu spejjeż oħra marbuta mat-trasport u l-liċenzji tas-sewqan. Barra minn hekk, ċerti TCNs li ilhom Malta inqas minn ħames snin mhux se jibqgħu eliġibbli għal servizzi ta’ childcare b’xejn u għal benefiċċji oħra. Il-Gvern stima li l-miżuri li jolqtu lil din il-kategorija se jiġġeneraw jew jiffrankaw madwar €46 miljun.
Hawnhekk għandna nagħmlu mistoqsija sempliċi: x’inhi r-raġuni vera wara dawn il-miżuri?
Jekk l-għan huwa li Malta tindirizza l-pressjoni minn popolazzjoni li qed tikber, din hija problema li għandha tittieħed bis-serjetà. Ħafna Maltin qed jesprimu tħassib dwar it-traffiku, il-kostruzzjoni, l-akkomodazzjoni u l-pressjoni fuq l-infrastruttura u s-servizzi pubbliċi. Il-Gvern għandu d-dmir li jisma’ dan it-tħassib u jfassal politika responsabbli dwar kemm u liema ħaddiema teħtieġ l-ekonomija tagħna.
Iżda jekk il-problema hija l-mod kif qed tiżdied il-popolazzjoni, kif se tissolva billi sempliċement jiżdiedu l-ispejjeż għal dawk li diġà jinsabu Malta? Żieda fil-miżati ma tfissirx awtomatikament inqas traffiku, aktar akkomodazzjoni affordabbli jew servizzi pubbliċi aħjar. Lanqas ma tiggarantixxi li se jonqos il-wasla ta’ ħaddiema ġodda. Mingħajr pjan ċar dwar il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol u l-kapaċità tal-pajjiż, dawn il-miżuri jirriskjaw li jkunu aktar mezz ta’ dħul għall-Gvern milli soluzzjoni għall-problema.
Hemm ukoll il-konsegwenzi ekonomiċi li jridu jiġu kkunsidrati. It-TCNs jaħdmu f’diversi setturi, fosthom it-turiżmu, ir-ristoranti, il-kostruzzjoni, is-saħħa u s-servizzi. Ħafna minnhom iħallsu t-taxxi u l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u jgħinu biex in-negozji jkunu jistgħu joperaw. Jekk l-ispejjeż biex jiġu impjegati jiżdiedu, min se jġorr il-piż? Min iħaddem jista’ jkollu jħallas aktar, il-ħaddiem jista’ jispiċċa b’inqas flus disponibbli, jew il-konsumatur jista’ jiffaċċja prezzijiet ogħla. Dawn mhumiex konsegwenzi li għandhom jiġu injorati.
Il-kwistjoni taċ-childcare turi dan b’mod ċar. Jekk ġenituri li jaħdmu jitilfu l-aċċess għas-servizzi b’xejn minħabba l-istatus ta’ residenza tagħhom, l-ispiża tista’ tagħmilha aktar diffiċli għalihom biex ikomplu jaħdmu. Dan jista’ jaffettwa wkoll lil min iħaddimhom u liċ-ċentri tal-childcare. Għalhekk, qabel ma tiddaħħal miżura bħal din, il-Gvern għandu jispjega x’riżultat qed jistenna u jekk ikkonsultax lil dawk li se jintlaqtu.
Ma għandniex għalfejn nassumu li l-Gvern għandu motiv wieħed biss. Jista’ jkun li qed jipprova jindirizza pressjonijiet fuq il-finanzi pubbliċi, il-popolazzjoni u s-servizzi. Iżda proprju għalhekk għandu jkun trasparenti. Għandu jispjega għaliex intgħażlu dawn il-miżuri, kif wasal għall-ammonti stabbiliti u kif se jiżgura li dawn ma joħolqux problemi ġodda li jiswew aktar milli jiffrankaw.
Nista’ nifhem għaliex Gvern irid li l-pajjiż jimmaniġġja aħjar il-popolazzjoni u l-ħtiġijiet tal-ekonomija. Iżda politika serja ma għandhiex tittratta lill-ħaddiema barranin sempliċement bħala sors addizzjonali ta’ dħul. Għandha tistabbilixxi regoli ġusti, tħares id-drittijiet ta’ min jaħdem u tiżgura li n-negozji ma jibqgħux jiddependu fuq mudell ekonomiku li dejjem jitlob aktar ħaddiema mingħajr investiment biżżejjed fil-produttività.
Għandna napprezzaw iż-żidiet fil-pensjonijiet, l-għajnuna lill-familji u l-miżuri soċjali tal-Baġit 2027, u fl-istess ħin nistaqsu jekk id-deċiżjonijiet l-oħra humiex ġusti u effettivi. Li wieħed ifaħħar dak li hu tajjeb ma jfissirx li għandu jibqa’ sieket dwar dak li jqajjem dubji.
Il-Gvern għandu jagħti tweġiba ċara: dawn il-miżuri kontra t-TCNs huma maħsuba biex isolvu problema reali tal-pajjiż, jew biex jiġbru aktar flus mingħand kategorija li għandha inqas vuċi fid-dibattitu pubbliku? Jekk l-għan huwa li Malta ssir aktar sostenibbli, irridu naraw pjan sħiħ li jindirizza l-popolazzjoni, l-infrastruttura u s-suq tax-xogħol. Inkella, nibqgħu nżidu l-ispejjeż għal xi wħud, mingħajr ma nsolvu l-problemi li qed jolqtu lil kulħadd.