Budget 2027: Għajnuna għal-Lum, iżda X’Viżjoni għal Għada?

Minn Osservatur Politiku

Kull Budget huwa mument importanti fil-ħajja ta’ pajjiż. Mhuwiex biss eżerċizzju finanzjarju li fih il-Gvern iħabbar miżuri, benefiċċji u investimenti. Huwa wkoll dikjarazzjoni ta’ prijoritajiet, għażla dwar kif se jintużaw ir-riżorsi nazzjonali u, fuq kollox, indikazzjoni ta’ liema direzzjoni jrid jieħu l-pajjiż. Għalhekk, wara li nqara l-Budget 2027, il-mistoqsija ewlenija mhijiex biss x’se jieħdu n-nies illum, iżda jekk id-deċiżjonijiet meħuda humiex verament qed iħejju lil Malta għall-isfidi ta’ għada.
Gvern jista’ jħabbar miżuri li jagħtu għajnuna immedjata lill-familji, lill-pensjonanti u lill-ħaddiema. Dawn il-miżuri jistgħu jkunu meħtieġa u għandhom jiġu evalwati skont l-impatt reali tagħhom. Iżda l-għajnuna tal-lum, waħedha, ma tistax tkun il-pedament tal-politika ekonomika ta’ pajjiż. Il-familji mhux biss jeħtieġu aktar flus fil-but; jeħtieġu wkoll akkomodazzjoni li jistgħu jaffordjaw, toroq li ma jaħlulhomx sigħat minn ħajjithom, servizzi tas-saħħa aċċessibbli u ambjent fejn uliedhom jistgħu jikbru b’serħan il-moħħ.
Hawnhekk tinsab id-differenza bejn Budget li jindirizza l-preżent u Budget li jibni l-futur.
Għal snin twal, l-ekonomija Maltija bbenefikat minn mudell li fih aktar popolazzjoni, aktar ħaddiema u aktar attivita’ ekonomika wasslu għal tkabbir kontinwu. Dan il-mudell kellu r-riżultati tiegħu, iżda llum irridu nkunu onesti dwar il-limiti tiegħu. Malta hija pajjiż żgħir, b’territorju limitat u riżorsi li ma jistgħux jitkabbru bla tmiem. Kull żieda fil-popolazzjoni ġġib magħha wkoll aktar domanda għall-akkomodazzjoni, għat-trasport, għall-enerġija, għall-iskejjel, għall-isptarijiet u għall-infrastruttura.
Ma nistgħux nibqgħu nitkellmu dwar it-tkabbir ekonomiku mingħajr ma nistaqsu x’qed jiswielna u x’qed inħallu warajna. Jekk l-ekonomija tikber, iżda l-familji jqattgħu aktar ħin fit-traffiku, l-ambjent ikompli jiġi taħt pressjoni u s-servizzi pubbliċi jitħabtu biex ilaħħqu mad-domanda, irridu nistaqsu jekk dan it-tkabbir hux qed iwassal għal kwalita’ ta’ ħajja aħjar.
Il-kwistjoni mhijiex jekk Malta għandhiex tibqa’ tikber. Il-kwistjoni hija kif għandha tikber.
Pajjiż modern ma jistax jiddependi dejjem fuq aktar nies biex joħloq aktar ġid. Jeħtieġ li kull ħaddiem ikun jista’ joħloq aktar valur permezz ta’ edukazzjoni aħjar, taħriġ, teknoloġija, innovazzjoni u investiment f’setturi ekonomiċi li jħallsu pagi aħjar. Jeħtieġ ukoll li n-negozji jkunu mħeġġa jinvestu fil-produttivita’ u mhux sempliċement fil-kapaċita’ li jespandu billi jimpjegaw aktar nies.
Dan huwa l-pass li Malta trid tagħmel: minn ekonomija li tkejjel is-suċċess prinċipalment mid-daqs tagħha, għal ekonomija li tkejjel is-suċċess mill-valur li toħloq u mill-benefiċċju li jasal għand iċ-ċittadini.
Għalhekk, meta neżaminaw il-Budget 2027, irridu nistaqsu jekk il-miżuri tiegħu humiex qed jgħinu biex issir din it-trasformazzjoni. Hemm direzzjoni ċara lejn aktar produttivita’? Qed jinħolqu kundizzjonijiet biex in-negozji jinvestu f’teknoloġiji ġodda, fir-riċerka u fil-ħiliet tal-ħaddiema? Qed nagħtu liż-żgħażagħ opportunitajiet biex jibnu karriera f’Malta mingħajr ma jkollhom għalfejn jiddependu fuq ekonomija li dejjem titlob aktar ħaddiema u aktar bini? U qed niżguraw li l-infrastruttura u s-servizzi pubbliċi jkunu kapaċi jlaħħqu mal-iżvilupp ekonomiku?
Dawn mhumiex mistoqsijiet akkademiċi. Huma mistoqsijiet li jolqtu direttament il-ħajja ta’ kull familja.
Hemm ukoll il-kwistjoni tas-sostenibbilta’ finanzjarja. Il-flus pubbliċi huma riżorsa limitata u kull deċiżjoni dwar in-nefqa għandha titkejjel skont il-benefiċċju li toħloq. Investiment li jtejjeb l-edukazzjoni, is-saħħa, it-trasport u l-kapaċita’ produttiva tal-pajjiż jista’ jħalli riżultati għal ħafna snin. Min-naħa l-oħra, nefqa li ma tindirizzax il-kawżi tal-problemi tista’ tipprovdi serħan temporanju mingħajr ma ssolvi l-isfidi li qed jikbru quddiemna.
Għalhekk, il-mistoqsija mhijiex jekk għandniex nonfqu, iżda jekk hux qed nonfqu tajjeb. Mhijiex jekk għandniex ngħinu lin-nies, iżda jekk l-għajnuna hix parti minn pjan li jagħmilhom aktar siguri u indipendenti fil-futur. U mhijiex jekk għandniex nattiraw l-investiment, iżda jekk l-investiment hux qed joħloq xogħol ta’ kwalita’, pagi aħjar u aktar valur għall-ekonomija Maltija.
Nemmen li l-obbligu tagħna mhuwiex li nikkritikaw kull miżura sempliċement għax tħabbar minn Gvern. L-obbligu tagħna huwa li neżaminaw jekk id-deċiżjonijiet humiex fl-aħjar interess tal-pajjiż, nidentifikaw dak li jonqos u nipproponu direzzjoni aħjar. Dan jitlob serjeta’ fil-finanzi pubbliċi, investiment produttiv u viżjoni li tmur lil hinn mill-perjodu ta’ Budget wieħed.
Il-Budget 2027 għandu jitqies mhux biss bħala lista ta’ miżuri, iżda bħala test tal-kapaċita’ tal-Gvern li jħares ’il quddiem. Il-futur ta’ Malta ma jistax jinbena fuq wegħdiet li jerġgħu jitħabbru kull sena, u lanqas fuq mudell ekonomiku li l-ispejjeż soċjali u infrastrutturali tiegħu qed isiru dejjem aktar evidenti.
Il-pajjiż għandu bżonn ekonomija aktar produttiva, servizzi pubbliċi aktar effiċjenti, finanzi sostenibbli u kwalita’ ta’ ħajja aħjar. Għandu bżonn tkabbir li ma jitkejjilx biss f’ċifri, iżda fir-riżultati li jħossu n-nies fid-djar, fuq il-post tax-xogħol u fil-komunitajiet tagħhom.
Għax il-mistoqsija li rridu nagħmlu mhijiex kemm se tikber Malta fis-sena li ġejja, iżda x’tip ta’ Malta se nkunu qed nibnu għall-għaxar jew għoxrin sena li ġejjin. Għax is-suċċess ta’ Gvern ma jitkejjilx biss minn dak li jagħti llum, iżda minn dak li jħalli lill-ġenerazzjonijiet ta’ għada.
Dan huwa l-kejl veru tal-Budget 2027: mhux kemm iwiegħed għall-preżent, iżda kemm jagħmel biex Malta tkun lesta għall-futur.