Fadal jumejn għall-Budget 2027: Il-pensjonanti jistennew li l-Gvern iżomm il-wegħda taż-żieda ta’ €50 fil-ġimgħa

Minn Osservatur Poltiku

Fadal jumejn għall-Budget 2027 u fost dawk li qed jistennew b’attenzjoni l-miżuri li se jitħabbru hemm il-pensjonanti. Għalihom, il-Budget mhuwiex sempliċement dokument finanzjarju jew ġabra ta’ ċifri. Huwa mument li fih jistennew li jsibu tweġiba għal mistoqsija konkreta: wara ħajja ta’ xogħol u kontribuzzjonijiet, kemm se jkun fadal flus fil-but biex jgħixu b’dinjità?
Il-pensjonanti għandhom aspettattivi leġittimi. Ħafna minnhom ħadmu għal għexieren ta’ snin, ħallsu l-kontribuzzjonijiet tagħhom u għenu biex jinbena l-pajjiż li għandna llum. Issa, meta jkunu rtiraw, jistennew li l-Istat jagħtihom is-sigurta’ li jixirqilhom. Ma jridux wegħdiet sbieħ biss. Iridu jaraw li dak li ġie mwiegħed isir realta’.
Fil-kampanja elettorali u fid-diskors tal-Gvern dwar il-politika soċjali, il-pensjonanti ngħataw assigurazzjonijiet li l-pensjonijiet se jkomplu jiżdiedu. Il-Prim Ministru Robert Abela qal li l-pensjonanti jistgħu jistennew aktar flus jibqgħu fil-but tagħhom fil-Budget li ġej. Għalhekk, issa wasal il-mument li l-kliem jitkejjel bir-riżultati.
Waħda mill-wegħdiet li tqajmet hija ż-żieda ta’ mill-inqas €50 fil-ġimgħa fil-pensjoni fuq medda ta’ ħames snin, inkluż l-aġġustament għall-għoli tal-ħajja, magħruf bħala l-COLA. Din hija wegħda li l-pensjonanti se jżommu quddiem għajnejhom meta jisimgħu lill-Ministru tal-Finanzi jippreżenta l-Budget. Huma jridu jkunu jafu kemm minn din iż-żieda se jaraw fil-prattika, kif se titqassam u jekk il-pjan hux se jitwettaq kif imwiegħed.
Għax hemm differenza bejn żieda li tidher tajba fuq il-karta u żieda li tassew tagħmel differenza fil-ħajja ta’ kuljum. Il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, il-mediċini, l-ikel, il-kera u l-ispejjeż tat-trasport ma jitħallsux b’wegħdiet. Jitħallsu minn pensjoni li trid tasal sal-aħħar tax-xahar.
Il-Gvern żamm is-sussidji fuq l-enerġija u l-fjuwil, u dawn għenu biex il-familji jkunu protetti minn żidiet fil-prezzijiet. Iżda l-pensjonanti jafu li s-sussidji waħedhom ma jsolvux kull problema. Il-prezzijiet tal-prodotti ta’ kuljum jibqgħu jaffettwaw il-baġit tagħhom, u dawk li jgħixu waħedhom jew għandhom bżonn kura regolari jistgħu jħossu l-pressjoni saħansitra aktar.
Għalhekk, iż-żieda fil-pensjoni għandha titqies fid-dawl tal-ispiża reali tal-ħajja. Mhuwiex biżżejjed li l-Gvern jgħid kemm se jkun l-ammont miżjud. Għandu jispjega x’se jkun l-effett tiegħu fuq id-dħul disponibbli tal-pensjonant u jekk hux se jgħin biex jitnaqqas ir-riskju tal-faqar fost l-anzjani.
Hemm ukoll il-kwistjoni tal-pensjonanti li twieldu qabel l-1962 u li għal snin twal ħassew li kienu qed jiġu ttrattati b’mod differenti minn dawk li twieldu wara. Il-Gvern wiegħed li jindirizza d-differenzi fil-pensjonijiet u li sal-2028 il-proċess ikun tlesta. Din il-wegħda għandha titkompla b’miżuri konkreti, skeda ċara u informazzjoni li tippermetti lil kull min hu affettwat jifhem x’se jirċievi u meta.
Il-ġustizzja fil-pensjonijiet ma tistax tibqa’ suġġett li jerġa’ jitfaċċa biss meta jkun hemm Budget jew kampanja elettorali. Min ħadem taħt regoli differenti f’perjodi differenti ma għandux jitħalla jħoss li d-drittijiet tiegħu jiddependu minn meta twieled. Kull persuna għandha tkun taf li l-kontribuzzjonijiet tagħha u s-snin ta’ xogħol tagħha qed jingħataw il-valur dovut.
Bl-istess mod, ir-romol u dawk li jgħixu b’mezzi limitati għandhom bżonn attenzjoni speċifika. Għal min jgħix b’pensjoni waħda, kull żieda fil-kontijiet tista’ tfisser li jkollu jagħżel bejn ħtieġa u oħra. Għajnuna soċjali effettiva għandha tilħaq lil dawk li l-aktar għandhom bżonnha, mingħajr ma toħloq proċessi kkumplikati jew inċertezza dwar jekk humiex eliġibbli.
Il-pensjonanti ma għandhomx jistennew li l-Budget isolvi kull problema f’daqqa. Iżda għandhom dritt jistennew li l-miżuri jkunu ġusti, sostenibbli u mfassla fuq il-ħtiġijiet reali tagħhom. Jekk il-pajjiż qed jiġġenera tkabbir ekonomiku, wieħed mill-kejl importanti tas-suċċess għandu jkun jekk dan it-tkabbir hux qed jasal ukoll għand dawk li jkunu rtiraw.
Fl-istess waqt, il-wegħdiet għandhom ikunu sostnuti minn pjan finanzjarju serju. Li tingħata għajnuna llum u titħalla inċertezza dwar il-finanzjament tagħha għada ma jkunx servizz tajjeb lill-pensjonanti. Is-sigurta’ tagħhom teħtieġ politika li tħares kemm lejn il-ħtiġijiet immedjati kif ukoll lejn is-sostenibbilta’ tal-pensjonijiet għas-snin li ġejjin.
Fadal jumejn għall-Budget. Il-pensjonanti mhux qed jistennew kliem sabiħ jew ċelebrazzjonijiet dwar kemm sejra tajjeb l-ekonomija. Qed jistennew tweġiba ċara dwar il-pensjoni tagħhom, dwar il-wegħda taż-żieda ta’ €50 fil-ġimgħa fuq ħames snin, dwar l-inġustizzji li għad iridu jiġu indirizzati u dwar kif se jkunu jistgħu jgħixu b’aktar serħan il-moħħ.
Il-Gvern għandu l-opportunita’ li juri li l-wegħdiet magħmula lill-pensjonanti ma kinux biss parti minn messaġġ elettorali. Jekk il-wegħda se tinżamm, dan għandu jidher f’miżuri konkreti, b’ċifri ċari u b’implimentazzjoni li l-pensjonanti jistgħu jifhmu u jivverifikaw.
Wara ħajja ta’ xogħol, dawn in-nies ma għandhomx għalfejn jitolbu favur. Qed jistennew li jingħataw dak li ġew imwiegħda u li jgħixu x-xjuħija tagħhom b’dinjita’. Il-Budget 2027 se jkun test mhux biss tal-politika finanzjarja tal-Gvern, iżda wkoll tal-kredibbilta’ tiegħu lejn dawk li taw tant lil dan il-pajjiż.