Budget 2027: il-wegħdiet elettorali jridu jsiru realtà

Minn Osservatur Politiku

Ftit xhur ilu, waqt il-kampanja elettorali, il-pajjiż kien mimli wegħdiet, proposti u stqarrijiet dwar il-futur ta’ Malta. Il-partiti politiċi ppreżentaw il-viżjoni tagħhom, tkellmu dwar l-għajnuna li se tingħata lill-familji, dwar il-kwalità tal-ħajja, dwar l-ekonomija u dwar il-miżuri li kellhom iwasslu għal futur aħjar. Illum, hekk kif qed nistennew il-Budget 2027, wasal il-mument li dawn il-wegħdiet jitkejlu mhux bil-kliem, iżda bid-deċiżjonijiet konkreti li se jittieħdu.
Kampanja elettorali toħloq aspettattivi. Meta partit iwiegħed titjib fil-pagi, għajnuna akbar lill-familji, servizzi pubbliċi aħjar u aktar opportunitajiet għaż-żgħażagħ, in-nies ikollhom kull dritt jistennew li dawn il-wegħdiet jibdew jitwettqu. Il-votant ma jagħtix il-fiduċja tiegħu biex, wara l-elezzjoni, jisma’ li ċ-ċirkostanzi nbidlu jew li l-prijoritajiet iridu jiġu aġġustati. Huwa jistenna li l-Gvern juri kif se jwettaq dak li wiegħed u li jkun onest dwar dak li jista’ u ma jistax jagħmel.
Il-Budget huwa għalhekk l-ewwel prova importanti tal-kredibbiltà tal-wegħdiet li saru. Mhuwiex sempliċiment dokument finanzjarju li jippreżenta d-dħul u n-nefqa tal-Gvern. Huwa l-mument meta l-prijoritajiet politiċi jridu jingħataw valur finanzjarju, meta l-wegħdiet iridu jiġu kkonvertiti f’miżuri u meta ċ-ċittadini jistgħu jaraw jekk il-futur li ġie mwiegħed hux tassew qed jinbena.
Wieħed mill-aktar temi li jaffettwaw il-ħajja ta’ kuljum huwa l-għoli tal-ħajja. Il-familji jħarsu lejn il-Budget bit-tama li jaraw miżuri li jgħinuhom ilaħħqu mal-ispejjeż tal-ikel, tad-djar, tat-trasport u tal-edukazzjoni. Għal ħafna, il-problema mhijiex biss kemm jaqilgħu, iżda kemm jibqa’ fil-but wara li jħallsu l-kontijiet kollha. Għalhekk, kwalunkwe miżura dwar id-dħul trid titqies flimkien mal-ispejjeż reali tal-ħajja.
Żieda fil-paga jew benefiċċju finanzjarju tista’ tkun ta’ għajnuna, iżda ma tistax tkun l-unika risposta. Jekk il-kirjiet jibqgħu jogħlew, jekk it-traffiku jibqa’ jaħli l-ħin u l-flus, u jekk il-familji jibqgħu jħossu pressjoni fuq is-servizzi tas-saħħa u l-edukazzjoni, l-effett ta’ għajnuna finanzjarja jista’ jiddgħajjef malajr. Il-wegħda ta’ kwalità tal-ħajja aħjar trid tidher fil-ħajja ta’ kuljum, mhux biss f’ċifra mħabbra waqt diskors tal-Budget.
Il-familji għandhom bżonn aktar minn trasferimenti finanzjarji. Jeħtieġu akkomodazzjoni li jistgħu jaffordjaw, trasport li jaħdem, servizzi pubbliċi effiċjenti u ambjent li fih uliedhom jistgħu jikbru b’saħħithom. Il-ġenituri jeħtieġu wkoll il-ħin biex ikunu mal-familja tagħhom, mingħajr ma jkunu kontinwament maqbuda bejn ix-xogħol, it-traffiku u l-ispejjeż dejjem jiżdiedu. Jekk il-kampanja elettorali poġġiet lill-familji fiċ-ċentru tal-politika, il-Budget għandu juri kif din il-wegħda se titwettaq b’mod konkret.
Aspett ieħor li jrid jiġi indirizzat huwa l-ekonomija. Għal snin twal, it-tkabbir ekonomiku ta’ Malta kien jiddependi ħafna fuq iż-żieda fil-popolazzjoni u fil-ħaddiema. Dan ġab miegħu aktar attività ekonomika, iżda ħoloq ukoll pressjoni fuq l-infrastruttura, it-toroq, l-ambjent u s-servizzi pubbliċi. Illum jeħtieġ li nistaqsu jekk it-tkabbir li qed niksbu hux qed iwassal għal titjib proporzjonat fil-produttività, fil-pagi u fil-livell tal-għajxien.
Jekk il-wegħda hija ekonomija aktar b’saħħitha, il-Budget għandu juri kif se ninvestu f’ħiliet, innovazzjoni, teknoloġija u setturi li joħolqu aktar valur. Ma nistgħux nibqgħu nkejlu s-suċċess biss bin-numru ta’ ħaddiema jew bil-kobor tal-ekonomija. Irridu nkejluh ukoll minn kemm il-ħaddiema jipproduċu, kemm in-negozji jistgħu jikkompetu u kemm il-ġid maħluq qed jitjassam b’mod ġust.
Fl-istess ħin, il-wegħdiet iridu jitqabblu mar-realtà tal-finanzi pubbliċi. Kull miżura għandha spiża, u kull ewro li jintefaq illum irid jiġi ffinanzjat b’xi mod. Jekk il-Gvern iwiegħed aktar għajnuna, investiment u servizzi, għandu jispjega minn fejn se jiġu r-riżorsi u kif se jiżgura li d-dejn u d-defiċit jibqgħu sostenibbli. Dan mhuwiex argument kontra l-għajnuna lin-nies. Huwa argument favur responsabbiltà li tiżgura li l-għajnuna tkun tista’ tibqa’ tingħata fis-snin li ġejjin.
Hemm differenza bejn wegħda li tagħti sodisfazzjon immedjat u politika li toħloq benefiċċju fit-tul. L-investiment fl-edukazzjoni, fis-saħħa, fl-infrastruttura u fl-enerġija jista’ ma jipproduċix riżultati politiċi immedjati, iżda jista’ jagħmel differenza kbira fil-futur tal-pajjiż. Għalhekk, il-Budget ma għandux ikun sempliċiment lista ta’ miżuri mfassla biex jogħġbu lil kulħadd. Għandu jkun pjan serju dwar fejn irridu naslu u kif se naslu hemm.
Il-Gvern għandu wkoll jagħti rendikont ċar tal-wegħdiet tiegħu. Liema miżuri se jidħlu fis-seħħ immedjatament? Liema se jeħtieġu aktar żmien? U fejn ikun hemm wegħdiet li ma jistgħux jitwettqu, x’inhuma r-raġunijiet? Il-pubbliku ma jistenniex li kull problema tissolva f’ġurnata, iżda għandu dritt għal spjegazzjoni onesta u għal pjan li jista’ jitkejjel.
Il-kampanja elettorali għaddiet, iżda l-aspettattivi li ħolqot għadhom ħajjin. Għall-familji, għall-ħaddiema, għall-pensjonanti u għan-negozji, il-Budget huwa l-mument li fih il-kliem irid jibda jsir realtà.
Fl-aħħar mill-aħħar, il-kejl ta’ Budget tajjeb mhuwiex kemm ikun fih avviżi jew kemm ikunu popolari l-miżuri mħabbra. Il-kejl huwa jekk in-nies jarawx titjib reali f’ħajjithom, jekk il-pajjiż ikunx qed jinvesti fil-futur u jekk il-wegħdiet jingħatawx il-kredibbiltà li jistħoqqilhom. Il-fiduċja tintrebaħ fil-kampanja, iżda tinżamm permezz tal-azzjoni. U nhar it-Tnejn, il-Gvern ikollu l-opportunità li juri jekk hux lest li jagħmel proprju dan.