L-Eżamijiet

Minn Osservatur Politiku

Għal ħafna snin, is-soċjeta’ tagħna ħarset lejn l-edukazzjoni b’mod pjuttost lineari. Kien hemm il-perċezzjoni li t-triq tas-suċċess kienet waħda biss: tikseb riżultati tajbin fl-eżamijiet, tkompli l-iskola post-sekondarja, tidħol l-universita’ u fl-aħħar tikseb grad akkademiku. Kull triq oħra kienet ħafna drabi titqies bħala t-tieni għażla jew bħala soluzzjoni għal min ma rnexxilux jimxi fit-triq tradizzjonali.

Illum nafu li din il-mentalita’ mhijiex biss skaduta, iżda wkoll inġusta. Is-suċċess ma jitkejjilx b’ċertifikat wieħed jew b’titlu akkademiku. Kull persuna għandha talenti differenti, interessi differenti u kapaċitajiet differenti. Għalhekk, sistema edukattiva moderna għandha toffri diversi mogħdijiet li kollha jkunu rispettati bl-istess mod. F’dan il-kuntest, l-edukazzjoni vokazzjonali m’għandhiex titqies bħala alternattiva għal min falla, iżda bħala għażla valida u ta’ valur għal min irid jiżviluppa l-potenzjal tiegħu.

Il-pajjiż għandu bżonn tobba, avukati, għalliema u inġiniera. Imma għandu bżonn ukoll elettriċisti, tekniċi, mastrudaxxi, plumbers, mekkaniks, carers, chefs, esperti fid-diġitali u professjonisti f’għadd ta’ snajja’ oħra. Dawn kollha huma essenzjali għall-funzjonament tal-ekonomija u għall-kwalita’ tal-ħajja tagħna. Mingħajrhom, il-pajjiż sempliċement ma jistax jaħdem.

Sfortunatament, għal ħafna snin ħloqna kultura fejn ix-xogħol manwali jew tekniku kien jitqies bħala inferjuri għax-xogħol akkademiku. Din kienet inġustizzja kbira lejn eluf ta’ ħaddiema li kuljum jagħtu kontribut indispensabbli lis-soċjeta’. Illum qed naraw kif ħafna minn dawn il-professjonijiet huma fost l-aktar mitluba fis-suq tax-xogħol, filwaqt li d-domanda għal ħaddiema kwalifikati qed tkompli tikber.

L-edukazzjoni vokazzjonali għandha vantaġġ importanti. Tgħaqqad it-tagħlim mat-taħriġ prattiku. L-istudent mhux biss jitgħallem it-teorija, iżda jiżviluppa wkoll il-ħiliet li jkollu bżonn fuq il-post tax-xogħol. Din l-esperjenza tagħtih aktar kunfidenza u tħejjih aħjar għad-dinja tax-xogħol.
F’Malta sar progress sostanzjali f’dan il-qasam.

Istituzzjonijiet bħall-MCAST u l-ITS taw opportunitajiet ġodda lil eluf ta’ studenti biex jibnu karriera ta’ suċċess. Dawn l-istituzzjonijiet wrew li edukazzjoni vokazzjonali ta’ kwalita’ tista’ twassal għal impjiegi stabbli, pagi tajbin u anke għal aktar studju fil-livell terzjarju.

Madankollu, għad fadal sfidi. Waħda minnhom hija l-perċezzjoni. Għad hemm ġenituri li jħossuhom diżappuntati jekk uliedhom jagħżlu triq vokazzjonali flok universita’. Xi kultant din il-pressjoni ma tiġix mill-istudent innifsu, iżda mill-aspettattivi tas-soċjeta’. Dan huwa żball li jista’ jwassal biex żgħażagħ jagħmlu għażliet li ma jaqblux mat-talenti jew mal-aspirazzjonijiet tagħhom.

L-edukazzjoni għandha tkun iffukata fuq il-persuna u mhux fuq il-prestiġju ta’ ċertu kors. Student li għandu talent tekniku m’għandux jiġi mġiegħel isegwi triq akkademika biss biex jissodisfa aspettattivi soċjali. Bl-istess mod, student li għandu interess qawwi fir-riċerka jew fix-xjenzi għandu jingħata kull opportunita’ biex jiżviluppa dak it-talent.
Ir-rwol tal-iskejjel huwa kruċjali. Il-gwida vokazzjonali għandha tibda kmieni u għandha tkun ibbażata fuq il-ħiliet u l-potenzjal ta’ kull student. Mhux biżżejjed li nippreżentaw lista ta’ korsijiet. Irridu ngħinu liż-żgħażagħ jifhmu x’inhuma l-kapaċitajiet tagħhom u kif jistgħu jibnuhom f’karriera sodisfaċenti.

Hemm ukoll il-ħtieġa li nsaħħu aktar il-kollaborazzjoni bejn l-istituzzjonijiet edukattivi u s-settur privat. Meta n-negozji jipparteċipaw fit-taħriġ tal-istudenti permezz ta’ apprenticeships u placements, il-ħiliet li jiġu mgħallma jkunu aktar qrib il-ħtiġijiet reali tas-suq tax-xogħol. Dan ikun ta’ benefiċċju kemm għall-istudenti kif ukoll għall-ekonomija.

Importanti wkoll li nifhmu li l-edukazzjoni vokazzjonali ma tieqafx mal-ewwel kwalifika. Id-dinja tax-xogħol qed tinbidel b’pass mgħaġġel. It-teknoloġija qed toħloq professjonijiet ġodda u qed tbiddel dawk eżistenti. Għalhekk, it-tagħlim tul il-ħajja għandu jsir parti mill-kultura tagħna. Kemm min għandu grad universitarju kif ukoll min għandu kwalifika vokazzjonali għandu jibqa’ jaġġorna l-ħiliet tiegħu matul il-karriera kollha.

L-intelliġenza artifiċjali, id-diġitalizzazzjoni u t-tranżizzjoni ekoloġika se joħolqu domanda għal ħiliet ġodda. Se jkollna bżonn aktar tekniċi tal-enerġija rinnovabbli, speċjalisti fiċ-ċibersigurta’, esperti fl-awtomazzjoni u professjonisti oħra li ħafna minnhom se jiġu minn edukazzjoni vokazzjonali. Għalhekk, dan is-settur mhux biss għandu valur illum, iżda se jkun dejjem aktar importanti fil-futur.

Bħala pajjiż irridu nieqfu nagħmlu paraguni bejn edukazzjoni vokazzjonali u edukazzjoni akkademika. Mhumiex kompetituri. Huma żewġ pilastri tal-istess sistema edukattiva. It-tnejn għandhom rwol essenzjali fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali ta’ Malta.

Dan ifisser ukoll li rridu nagħtu lill-istudenti kollha l-istess dinjita’ u rispett, tkun xi tkun it-triq li jagħżlu. M’għandniex nistaqsu jekk student marx l-universita’ jew le. Għandna nistaqsu jekk sabx il-vokazzjoni tiegħu, jekk hux qed jiżviluppa l-potenzjal tiegħu u jekk hux qed jagħti kontribut lis-soċjeta’.

Ir-rispett lejn kull professjoni huwa wkoll parti mill-ġustizzja soċjali. Ma nistgħux nibqgħu nibagħtu l-messaġġ li ċerti xogħlijiet huma aktar importanti minn oħrajn. Kull professjoni onesta li ssir b’dedikazzjoni u b’kompetenza għandha l-istess dinjita’. Soċjeta’ li tirrispetta x-xogħol kollu hija soċjeta’ aktar b’saħħitha u aktar magħquda.

Il-politika għandha wkoll responsabbilta’ importanti. L-investiment fl-edukazzjoni vokazzjonali għandu jibqa’ prijorita’. Dan ifisser laboratorji moderni, tagħmir aġġornat, għalliema mħarrġa kontinwament u programmi li jsegwu l-iżviluppi tas-suq tax-xogħol. Ifisser ukoll li nkomplu nsaħħu l-kuntatt bejn il-kulleġġi, l-industrija u l-intrapriżi biex l-istudenti jkunu ppreparati għall-isfidi tal-futur.

Għax il-mistoqsija mhijiex jekk l-edukazzjoni vokazzjonali hijiex għażla jew alternattiva. Il-mistoqsija hija jekk aħniex lesti nagħrfu li kull persuna għandha triq differenti lejn is-suċċess. Pajjiż li japprezza d-diversita’ tat-talenti tiegħu huwa pajjiż li jinvesti fil-futur tiegħu.

L-edukazzjoni vokazzjonali m’għandhiex titqies bħala pjan B. Għandha tkun pjan A għal dawk li fiha jsibu l-passjoni tagħhom, il-ħiliet tagħhom u l-futur tagħhom. Għax is-suċċess veru ma jiddependix mit-tip ta’ kwalifika li wieħed ikollu, iżda mill-kapaċita’ li juża t-talenti tiegħu biex jibni ħajtu u jikkontribwixxi għall-ġid komuni.

Meta nibdew napprezzaw kull forma ta’ tagħlim bl-istess rispett, inkunu qed nibagħtu messaġġ ċar li kull student għandu valur, kull talent jistħoqqlu opportunita’ u kull triq lejn is-suċċess hija denja ta’ rispett. Dik hija l-edukazzjoni li Malta għandha taspira għaliha.