L-Ispiża Moħbija tal-Istennija għall-Kura

Minn Osservatur Politiku

Meta nitkellmu dwar is-saħħa, ħafna drabi nħarsu lejn kemm qed nonfqu flus. Kemm jiswa sptar, kemm tiswa mediċina, kemm jiswa apparat ġdid jew kemm qed jiżdied il-baġit tas-saħħa. Dawn huma kollha mistoqsijiet importanti. Imma hemm mistoqsija oħra li kultant ninsew nagħmluha: kemm qed tiswa l-istennija għall-kura? Għax il-ħin ukoll għandu prezz. U fil-qasam tas-saħħa, dan il-prezz jista’ jkun għoli ħafna.

Meta persuna tistenna għal appuntament, għal operazzjoni, għal test jew għal kura speċjalizzata, l-ispiża mhijiex biss dik li tidher fil-kontijiet tal-Gvern. Hemm spiża ekonomika, spiża soċjali u, fuq kollox, spiża umana.

Persuna li qed tistenna għall-kura tista’ tkun qed tbati, titlef ġranet ta’ xogħol, tonqos fil-produttivita’ jew issir dipendenti fuq membri oħra tal-familja. F’każijiet oħra, kundizzjoni li setgħet tiġi indirizzata kmieni tista’ tiggrava u eventwalment titlob trattament aktar kumpless u aktar għali.

Għalhekk, meta nitkellmu dwar l-effiċjenza fis-servizz tas-saħħa, m’għandniex inħarsu biss lejn kemm jonfoq il-Gvern. Irridu nħarsu lejn x’qed niksbu għal dak l-investiment u kemm qed nagħtu valur lill-ħin tal-pazjent.

Malta għandha sistema tas-saħħa li għandha ħafna punti ta’ saħħa. Għandna professjonisti dedikati, tobba, infermiera u ħaddiema oħra li jagħmlu xogħol importanti kuljum. Għandna infrastruttura u servizzi li jipprovdu kura lil eluf ta’ persuni.

Imma sistema tajba ma tistax titkejjel biss mill-ammont ta’ flus li tidħol fiha. Trid titkejjel ukoll mill-aċċessibilita’, mill-kwalita’ u mill-ħin li pazjent ikollu jistenna. Jekk sena wara sena nżidu l-infiq fuq is-saħħa iżda l-pazjent jibqa’ jistenna għal żmien twil biex jingħata l-kura li għandu bżonn, irridu nieqfu u nistaqsu jekk ir-riżorsi humiex qed jintużaw bl-aħjar mod.

Din mhijiex kritika lejn il-ħaddiema tas-saħħa. Għall-kuntrarju. Hija sejħa għal sistema li tagħti lil dawn il-ħaddiema r-riżorsi, il-kapaċita’ u l-organizzazzjoni meħtieġa biex jagħmlu xogħolhom bl-aħjar mod.

L-istennija twila ħafna drabi hija sinjal ta’ problema aktar profonda. Tista’ tkun problema ta’ nuqqas ta’ riżorsi umani. Tista’ tkun problema ta’ ppjanar. Tista’ tkun problema ta’ organizzazzjoni tal-appuntamenti jew ta’ użu mhux effiċjenti tal-kmamar, tagħmir u faċilitajiet. Tista’ tkun ukoll riżultat ta’ sistema li ma tagħtix biżżejjed attenzjoni lill-prevenzjoni.

U hawnhekk tidħol il-governanza. Gvern responsabbli ma jistax ikun kuntent jgħid li żied l-allokazzjoni għall-kura tas-saħħa. Għandu jkun kapaċi jwieġeb mistoqsija aktar diffiċli: x’riżultat qed jagħti dan l-infiq? Kemm naqset l-istennija? Kemm pazjenti qed jiġu kkurati aktar malajr? Kemm qed isiru aktar operazzjonijiet u testijiet? Kemm qed jiġi evitat li pazjenti jerġgħu jidħlu l-isptar? Kemm qed jintużaw aħjar ir-riżorsi li diġà għandna?

Dawn huma l-mistoqsijiet li għandhom jidħlu fiċ-ċentru tad-diskussjoni dwar il-finanzi tas-saħħa. Għax huwa faċli ħafna li ngħidu “qed nonfqu aktar”. Huwa ħafna aktar importanti li nistaqsu “qed niksbu aktar?”

L-isfida ssir saħansitra akbar meta nħarsu lejn il-bidliet demografiċi li qed iseħħu f’pajjiżna. Popolazzjoni li qed tikber u li qed tinbidel fil-kompożizzjoni tagħha tfisser domanda akbar għal servizzi tas-saħħa.

Aktar nies ifissru aktar pazjenti. Popolazzjoni li qed tixjieħ tfisser ukoll domanda akbar għal kura fit-tul, mediċini, operazzjonijiet u servizzi speċjalizzati. Jekk ma nippjanawx illum, il-problema tal-istennija tista’ tikber għada.

Dan huwa eżattament fejn il-politika tas-saħħa trid tkun marbuta mal-politika ekonomika. Il-baġit tas-saħħa ma jistax jiġi kkunsidrat b’mod iżolat. Kull deċiżjoni dwar il-popolazzjoni, l-impjiegi, l-infrastruttura, l-akkomodazzjoni u l-immigrazzjoni għandha wkoll konsegwenzi fuq is-servizzi pubbliċi.

Jekk il-popolazzjoni tiżdied b’rata mgħaġġla iżda l-kapaċita’ tal-isptarijiet u tas-servizzi tas-saħħa ma tikbirx bl-istess ritmu, l-istennija inevitabbilment tiżdied. U meta tiżdied l-istennija, tiżdied ukoll l-ispiża.

Pazjent li ma jistax jaħdem minħabba kundizzjoni li għadha mhijiex ikkurata jfisser telf ta’ produttivita’. Familja li jkollha tieħu ħsieb membru li ilu jistenna għall-kura jista’ jkollha tbiddel l-arranġamenti tax-xogħol tagħha. Persuna li ma tistax terġa’ lura għax-xogħol minħabba stennija twila tista’ tispiċċa tiddependi aktar fuq il-benefiċċji soċjali. Għalhekk, investiment f’kura aktar effiċjenti mhuwiex biss investiment fis-saħħa. Huwa wkoll investiment fl-ekonomija.

Hemm ukoll il-prinċipju tal-prevenzjoni. Kura bikrija ħafna drabi tkun aktar effettiva u inqas għalja minn kura li tingħata meta kundizzjoni tkun diġa’ kompliet tiggrava. Jekk sistema tas-saħħa tkun kapaċi tidentifika problema kmieni, tipprovdi dijanjosi f’waqtha u tibda t-trattament malajr, tkun qed tipproteġi kemm lill-pazjent kif ukoll lill-finanzi pubbliċi.

Dan jitlob aktar minn investiment f’bini u apparat. Jitlob investiment fl-ippjanar, fid-data, fit-teknoloġija u, fuq kollox, fil-persuni.

Irridu nkunu nafu fejn qed jinqalgħu l-konġestjonijiet. Irridu nkejlu kemm idumu l-proċessi. Irridu nidentifikaw fejn qed jintilfu sigħat ta’ xogħol u fejn hemm riżorsi li mhumiex qed jintużaw biżżejjed.

Jekk għandna apparat li ma jintużax għal parti kbira tal-ġurnata, għandna nistaqsu għaliex. Jekk kamra tkun disponibbli iżda ma tintużax, irridu nifhmu x’inhu qed iżommna lura. Jekk pazjent qed jistenna xhur għal servizz li jista’ jingħata aktar malajr, irridu nidentifikaw fejn qed teħel is-sistema.

Din hija l-essenza tal-governanza tajba. Mhux li nonfqu aktar. Imma li nużaw aħjar dak li għandna.

Għandna bżonn kultura fis-servizz pubbliku fejn ir-riżultati jkunu importanti daqs l-inputs. Kull ewro li jidħol fis-sistema tas-saħħa għandu finalment jissarraf f’servizz aħjar għall-pazjent. U l-pazjent għandu jkun fiċ-ċentru ta’ dan kollu.

Meta persuna tkun marida, ma tinteressahx kemm-il miljun ġie allokat fil-Budget. Tinteressaha kemm se tistenna. Tinteressaha meta se tara lit-tabib. Tinteressaha meta se tagħmel it-test. Tinteressaha meta se tingħata l-kura.
Il-politika trid tifhem din ir-realta’. Għalhekk, bħala pajjiż, għandna nibdew inħarsu lejn l-istennija għall-kura bħala indikatur ekonomiku u soċjali importanti. Għandna nippubblikaw b’mod ċar il-ħinijiet ta’ stennija, nistabbilixxu miri u nżommu lill-amministrazzjoni responsabbli għar-riżultati. Ma nistgħux nibnu sistema sostenibbli billi dejjem inżidu l-flus mingħajr ma nistaqsu jekk qed jiżdied ukoll il-valur.

Il-flus pubbliċi huma limitati. Il-ħtiġijiet tas-saħħa mhumiex. Għalhekk irridu nkunu aktar għaqlin dwar kif nonfqu, fejn ninvestu u x’riżultati nistennew.

L-istennija għall-kura għandha tgħallimna lezzjoni usa’: meta s-servizz pubbliku ma jkunx effiċjenti, il-prezz ma jitħallasx biss mill-kaxxa tal-Gvern. Jitħallas mill-pazjent, mill-familja, mill-ħaddiem u mill-ekonomija kollha.

U għalhekk, meta nitkellmu dwar investiment fis-saħħa, għandna nistaqsu mhux biss kemm se nonfqu, iżda kemm se nnaqqsu l-istennija, kemm se ntejbu l-kura u kemm se ntejbu l-ħajja tan-nies.

Għax fis-saħħa, il-ħin mhuwiex sempliċement ħin. Għal min qed jistenna, il-ħin jista’ jfisser saħħa, xogħol, dħul, indipendenza u kwalita’ tal-ħajja.

U proprju għalhekk, l-istennija għall-kura tiswa ħafna aktar milli naħsbu.