Meta jinqata’ d-dawl

Minn Osservatur Politiku

Meta jinqata’ d-dawl, l-ewwel ħsieb tagħna normalment imur fuq l-inkonvenjent li jġarrbu l-familji. Dar tispiċċa mingħajr arja kkundizzjonata f’nofs mewġa ta’ sħana, l-ikel fil-friġġ jibda jitħassar, il-komunikazzjoni tiġi interrotta u l-ħajja ta’ kuljum tieqaf. Iżda l-akbar prezz tal-blackouts ħafna drabi ma narawhx. Huwa l-prezz ekonomiku li jħallas il-pajjiż kollu.

L-ekonomija moderna taħdem fuq ħaġa waħda fundamentali: provvista kontinwa u affidabbli tal-elettriku. Mingħajrha, il-produzzjoni tieqaf, is-servizzi jieqfu, it-teknoloġija ma taħdimx u l-investiment jitpoġġa f’dubju.

Il-blackouts mhumiex biss problema teknika. Huma wkoll problema ekonomika. Kull siegħa mingħajr elettriku tfisser telf ta’ produttivita’. Kull negozju li jkollu jagħlaq il-bibien, kull fabbrika li twaqqaf il-produzzjoni u kull lukanda li ma tkunx tista’ toffri s-servizz mistenni qed ibatu ħsara finanzjarja diretta.

I have to go to Għall-ħanut tal-merċa, qtugħ twil tad-dawl jista’ jfisser eluf ta’ ewro f’ikel li jrid jintrema. Għar-ristoranti jfisser ikliet ikkanċellati, klijenti li jitilqu u prodotti li ma jibqgħux tajbin għall-konsum. Għall-ħwienet ifisser sistemi tal-ħlas li jieqfu jaħdmu u bejgħ mitluf. Għall-uffiċċji jfisser impjegati li ma jistgħux jaħdmu u servizzi li jieqfu kompletament. Dawn huma spejjeż reali. U ħafna drabi ħadd ma jikkumpensahom.

L-industrija tħallas prezz saħansitra akbar. F’ħafna fabbriki, il-proċessi tal-produzzjoni huma kontinwi. Meta l-provvista tal-elettriku tinqata’ f’daqqa, mhux biss tieqaf il-produzzjoni, iżda kultant jintilfu wkoll materja prima, prodotti nofshom lesti u sigħat twal ta’ xogħol. Xi magni jeħtieġu ħin twil biex jerġgħu jibdew joperaw. F’ċerti industriji, qtugħ wieħed jista’ jkollu konsegwenzi li jdumu għal jiem sħaħ.

Dan kollu jnaqqas il-kompetittivita’. Meta kumpanija tibda titlef il-produzzjoni minħabba problemi fl-infrastruttura, l-ispiża tagħha tiżdied meta mqabbla ma’ kompetituri f’pajjiżi oħra fejn dawn il-problemi huma rari.

L-istess jgħodd għas-settur turistiku. Malta hija destinazzjoni li tikkompeti ma’ pajjiżi oħra għall-istess viżitaturi. It-turist li jħallas għall-vaganza tiegħu jistenna servizz ta’ kwalita’. Meta jsib lukanda mingħajr elettriku, liftijiet li ma jaħdmux, kmamar mingħajr arja kkundizzjonata jew ristoranti li ma jistgħux iservu kif suppost, dik l-esperjenza tħalli marka.

Illum ir-reputazzjoni ta’ destinazzjoni tinbena u tinqered malajr. Reviżjoni waħda negattiva fuq pjattaforma internazzjonali tista’ tinqara minn eluf ta’ persuni. Għexieren jew mijiet ta’ esperjenzi simili jistgħu jagħmlu ħsara lir-reputazzjoni ta’ pajjiż li ilu snin jinvesti fil-promozzjoni tiegħu. Hawnhekk naraw kif problema infrastrutturali ssir problema ekonomika.

Il-ħsara ma tieqafx mal-ġurnata tal-blackout. Tkompli fit-telf tal-fiduċja.

L-istess japplika għall-investiment barrani. Malta rnexxielha tattira kumpaniji internazzjonali f’diversi setturi. Iżda llum il-ġurnata, il-kompetizzjoni bejn il-pajjiżi hija intensa. L-investituri għandhom għażliet.

Meta kumpanija tkun qed tiddeċiedi fejn tiftaħ operazzjoni ġdida, ma tħarisx biss lejn il-livell tat-taxxa jew lejn l-inċentivi offruti. Tanalizza wkoll il-kwalita’ tal-infrastruttura, l-affidabbilta’ tal-provvista tal-enerġija, il-konnettivita’ diġitali u l-istabbilta’ tas-servizzi pubbliċi. Dawn huma fatturi li jiddeterminaw kemm ikun sigur li tinvesti.Jekk il-blackouts isiru frekwenti, il-messaġġ li jintbagħat lill-investituri huwa wieħed ċar: hemm riskju operattiv li għandu jiġi kkunsidrat.

Riskju jfisser spejjeż ogħla. U spejjeż ogħla jfissru investiment inqas.

Għandna wkoll niftakru li l-ekonomija tal-lum hija ħafna aktar diġitali minn dik ta’ għoxrin sena ilu. Ħafna kumpaniji jiddependu fuq servers, cloud computing, data centres u sistemi li jridu jkunu operattivi erbgħa u għoxrin siegħa kuljum. Anke interruzzjoni qasira tista’ tfisser telf ta’ data, dewmien fis-servizzi jew ksur ta’ kuntratti kummerċjali. L-ekonomija moderna ma tistax taħdem fuq infrastruttura li tfalli kull darba li tiżdied id-domanda.I

mbagħad hemm il-produttivita’. Malta ilha tissemma spiss għat-tkabbir ekonomiku tagħha. Iżda l-produttivita’ tibqa’ waħda mill-akbar sfidi tagħna. Meta ħaddiema jqattgħu sigħat jistennew li jerġa’ jiġi d-dawl, jew meta negozji ma jkunux jistgħu joperaw bil-kapaċita’ kollha tagħhom, il-produttivita’ tonqos.

Dan huwa telf li ma jidhirx immedjatament fil-kontijiet tal-Gvern. Iżda jinħass fil-kompetittivita’ tal-pajjiż.

Ekonomija ma ssirx aktar b’saħħitha biss billi toħloq aktar impjiegi. Issir aktar b’saħħitha meta kull siegħa ta’ xogħol tkun produttiva. Meta kull investiment ikun jista’ jopera mingħajr interruzzjonijiet. Meta kull negozju jkun jista’ jippjana b’ċertezza.
Għalhekk il-kwistjoni tal-blackouts m’għandhiex titqies bħala episodju tas-sajf. Hija kwistjoni ta’ politika ekonomika.

Kull pajjiż irid jagħżel fejn jinvesti. Xi investimenti jidhru u jiġbdu l-attenzjoni. Oħrajn jibqgħu moħbija taħt l-art jew ġewwa substations u ċentri ta’ distribuzzjoni. Iżda ħafna drabi huma dawn l-investimenti inviżibbli li jagħmlu l-akbar differenza. Cable ġdid taħt l-art qatt ma jkun attrazzjoni. Substation moderna qatt ma tkun destinazzjoni turistika. Iżda mingħajrhom l-ekonomija kollha ssir aktar fraġli.

L-infrastruttura m’għandhiex titqies bħala spiża. Hija assigurazzjoni għall-ekonomija. Hija l-garanzija li n-negozji jistgħu jkomplu jipproduċu, li l-industrija tista’ tibqa’ tikkompeti, li t-turiżmu jista’ jżomm ir-reputazzjoni tiegħu u li Malta tibqa’ destinazzjoni kredibbli għall-investiment internazzjonali.

Il-blackouts għandhom ifakkru lill-pajjiż f’verita’ sempliċi. L-ekonomija ma tikbirx biss permezz ta’ statistika sabiħa jew ċifri ta’ tkabbir. Tikber meta jkun hemm pedamenti b’saħħithom. U wieħed mill-aktar pedamenti importanti huwa netwerk tal-elettriku modern, reżiljenti u kapaċi jlaħħaq mad-domanda ta’ llum u ta’ għada.

Meta jintefa d-dawl, ma jieqafx biss il-kurrent. Tieqaf il-produzzjoni. Jitnaqqas il-kummerċ. Jiddgħajjef it-turiżmu. U tonqos il-fiduċja tal-investituri. Huwa għalhekk li l-investiment fl-infrastruttura m’għandux jitqies bħala nefqa li tista’ tistenna.

Għandu jitqies bħala wieħed mill-aktar investimenti produttivi li pajjiż jista’ jagħmel. Għax ekonomija moderna tista’ tikber biss jekk il-pedamenti tagħha jkunu b’saħħithom daqs l-ambizzjonijiet tagħha.