L-Eurostat tbassar li l-Popolazzjoni f’Pajjiżna ser Tilħaq 720,000

Minn Osservatur Politiku

L-aħħar projezzjonijiet demografiċi tal-Eurostat għandhom iqanqlu diskussjoni nazzjonali serja dwar il-futur ta’ pajjiżna. Filwaqt li l-popolazzjoni tal-Ewropa mistennija tonqos b’aktar minn 10% sas-sena 2100, Malta hija fost il-ftit eċċezzjonijiet. Skont dawn il-projezzjonijiet, pajjiżna jista’ jilħaq jew saħansitra jaqbeż il-720,000 resident sal-aħħar tas-seklu.

Din mhijiex sempliċement statistika oħra. Hija projezzjoni li tqajjem mistoqsijiet fundamentali dwar x’tip ta’ pajjiż irridu nkunu fil-futur, kemm nistgħu nġorru nies, u kif se niżguraw li l-kwalita’ tal-ħajja ma tkunx vittma tat-tkabbir numeriku.

Għal ħafna snin, il-politika ekonomika ta’ Malta kienet mibnija fuq tkabbir kontinwu tal-popolazzjoni u tal-forza tax-xogħol. Dan il-mudell wassal għal tkabbir ekonomiku qawwi, rata baxxa ta’ qgħad u żieda fl-attivita’ ekonomika. Iżda fl-istess ħin ħoloq pressjonijiet ġodda li llum qed jinħassu minn kulħadd.

It-toroq huma aktar konġestionati minn qatt qabel. Id-domanda għall-akkomodazzjoni kompliet tikber. Is-servizzi pubbliċi jinsabu taħt pressjoni kontinwa. L-ispazji miftuħa qed jonqsu. L-ambjent qed iġorr piż dejjem akbar. U ħafna nies qed jistaqsu jekk il-pajjiż laħaqx il-limiti tiegħu.
Meta niddiskutu l-figura ta’ 720,000 persuna, irridu nifhmu li din mhijiex biss kwistjoni ta’ numri. Hija kwistjoni ta’ kwalita’ tal-ħajja.

Pajjiż jista’ jkollu ekonomija li qed tikber, iżda jekk iċ-ċittadini jqattgħu sigħat fit-traffiku, isibuha diffiċli biex jixtru dar, jitilfu l-aċċess għal spazji naturali u jħossu li s-servizzi qed jiddeterjoraw, allura jkun hemm mistoqsija leġittima dwar jekk dak it-tkabbir hux qed iwassal għall-ġid komuni.

Malta hija każ uniku fl-Ewropa. Aħna wieħed mill-iżgħar pajjiżi fid-dinja f’termini ta’ territorju. Għandna spazju limitat ħafna u densita’ tal-popolazzjoni li diġa’ hija fost l-ogħla fl-Unjoni Ewropea.

Meta wieħed iħares lejn il-projezzjonijiet tal-Eurostat, il-mistoqsija ma għandhiex tkun jekk nistgħux nilħqu 720,000 persuna. Il-mistoqsija għandha tkun jekk għandniex nagħmlu dan u taħt liema kundizzjonijiet.

F’dawn l-aħħar snin, bosta esperti tkellmu dwar il-kunċett tal-carrying capacity – il-kapaċita’ ta’ pajjiż li jsostni popolazzjoni partikolari mingħajr ma jnaqqas il-kwalita’ tal-ħajja jew jagħmel ħsara irreparabbli lill-ambjent tiegħu.
Din mhijiex diskussjoni kontra l-immigrazzjoni jew kontra t-tkabbir ekonomiku. Hija diskussjoni dwar il-pjanifikazzjoni responsabbli. Kull pajjiż għandu l-obbligu li jifhem il-limiti tiegħu u jippjana għall-futur b’mod sostenibbli.

Il-verita’ hija li Malta ma tistax tibqa’ tibni l-futur tagħha biss fuq żieda kontinwa fil-popolazzjoni. Dan il-mudell jista’ jagħti riżultati għal perjodu ta’ żmien, iżda eventwalment jilħaq il-limiti tiegħu.

Dan huwa preċiżament dak li qed jgħidulna ħafna istituzzjonijiet ekonomiċi internazzjonali. Il-futur tal-kompetittivita’ ta’ Malta ma jistax jiddependi biss fuq aktar nies. Għandu jiddependi fuq aktar produttivita’.

Għandna bżonn ekonomija li tipproduċi aktar valur minn kull ħaddiem, mhux sempliċement ekonomija li żżid aktar ħaddiema. Għandna bżonn aktar investiment fl-innovazzjoni, fit-teknoloġija, fir-riċerka u fl-edukazzjoni. Għandna bżonn naħsbu kif se nagħmlu lill-ekonomija aktar effiċjenti minflok sempliċement akbar.

Il-projezzjoni tal-Eurostat għandha twassal ukoll għal riflessjoni dwar l-ippjanar urban. Jekk il-popolazzjoni tkompli tikber, fejn se jgħixu dawn in-nies? Kif se nimmaniġġjaw il-mobilita’? Kif se nipproteġu l-ftit spazji miftuħa li fadlilna? Kif se niżguraw li l-infrastruttura tal-ilma, tal-enerġija u tat-trasport tibqa’ tlaħħaq mad-domanda?

Dawn mhumiex mistoqsijiet għall-2100. Huma mistoqsijiet għall-lum.

Id-deċiżjonijiet li nieħdu llum se jiddeterminaw il-pajjiż li wliedna u n-neputijiet tagħna se jirtu għada.
Il-popolazzjoni mhijiex biss kwistjoni ekonomika. Hija wkoll kwistjoni soċjali.

Kull komunita’ għandha identita’, karattru u sens ta’ appartenenza. Meta t-tkabbir ikun rapidu wisq, dawn l-elementi jistgħu jiġu taħt pressjoni.

Il-koeżjoni soċjali ma tinbeniex awtomatikament. Teħtieġ ippjanar, integrazzjoni u investiment fil-komunitajiet.
Jekk il-popolazzjoni ta’ Malta tkompli tikber bir-ritmu li rajna f’dawn l-aħħar snin, il-pajjiż irid ikun lest biex jindirizza dawn l-isfidi wkoll.

Naturalment, hemm ukoll aspett pożittiv għal dawn il-projezzjonijiet. Filwaqt li ħafna pajjiżi Ewropej qed jiffaċċjaw popolazzjonijiet li qed jixjieħu u forzi tax-xogħol li qed jonqsu, Malta qed iżżomm ċertu dinamika ekonomika u demografika.

Dan jista’ jkun vantaġġ jekk jiġi ġestit sew. Iżda kull vantaġġ jista’ jinbidel f’żvantaġġ jekk ma jkunx akkumpanjat minn politika fit-tul.

L-isfida vera mhijiex kemm se nkunu fl-2100. L-isfida vera hija kif se nkunu. Se nkunu pajjiż li kompla jikber mingħajr direzzjoni ċara, jew pajjiż li ppjana l-futur tiegħu b’responsabbilta’? Se nkunu pajjiż fejn il-kwalita’ tal-ħajja baqgħet prijorita’, jew pajjiż fejn il-kwantita’ ħadet post il-kwalita’? Se nkunu pajjiż li investa fil-produttivita’, fl-edukazzjoni u fl-innovazzjoni, jew wieħed li baqa’ jiddependi fuq espansjoni numerika?

Dawn huma l-mistoqsijiet li għandna nibdew niddiskutu minn issa.

Il-projezzjoni ta’ 720,000 persuna mhijiex tbassir inevitabbli. Hija twissija u opportunita’ fl-istess ħin. Twissija li l-mudell attwali għandu limiti ċari. U opportunita’ biex nibdew naħsbu aktar fit-tul.

Malta għandha kull raġuni biex tħares lejn il-futur b’ottimiżmu. Iżda l-ottimiżmu għandu jkun akkumpanjat minn pjan.

Għax il-futur ta’ pajjiżna mhux se jiġi ddeterminat biss minn kemm inkunu. Se jiġi ddeterminat minn kemm inkunu kapaċi nibnu pajjiż sostenibbli, effiċjenti u ta’ kwalita’ għal dawk kollha li jgħixu fih. U dik hija diskussjoni li ma tistax tibqa’ tiġi posposta. Illum aktar minn qatt qabel, għandna bżonn niddiskutu b’mod matur u serju x’inhi l-viżjoni tagħna għal Malta tas-seklu li ġej.