Is-Suq tax-Xogħol f’Pajjiżna mhux dejjem Qed Joffri Liż-Żgħażagħ Tagħna l-Istabbilita’ li Jixtiequ

Minn Osservatur Politiku

Hemm stejjer li ma jagħmlux l-aħbarijiet, iżda li jgħidulna aktar dwar l-istat ta’ pajjiżna minn kwalunkwe statistika uffiċjali. Waħda minn dawn hija l-istorja ta’ żagħżugħ ta’ 24 sena li qatta’ xhur sħaħ ifittex impjieg stabbli mingħajr suċċess. Huwa studja, ħadem biex jikseb il-kwalifiki meħtieġa, investa fil-futur tiegħu u għamel dak kollu li s-soċjeta’ tistenna minnu. Iżda minkejja dan kollu, illum għadu jħossu inċert dwar il-futur tiegħu. Din mhijiex storja iżolata.

Hija realta’ li qed jgħixu ħafna żgħażagħ fis-skiet. Żgħażagħ li għamlu s-sagrifiċċji meħtieġa biex jiksbu edukazzjoni aħjar, li attendew korsijiet u taħriġ, li emmnu li x-xogħol iebes kien se jiftaħilhom il-bibien. Minflok, ħafna qed isibu ruħhom jiffaċċjaw suq tax-xogħol li mhux dejjem qed joffrilhom l-istabbilta’ li kienu jistennew.

Għal snin twal konna nisimgħu dwar l-ekonomija li qed tikber, dwar ir-rata baxxa tal-qgħad u dwar il-ħafna opportunitajiet li suppost jeżistu fis-suq tax-xogħol. Dawn huma fatturi pożittivi li ħadd ma jista’ jiċħad. Iżda fl-istess waqt hemm mistoqsija li qed issir dejjem aktar urġenti: jekk l-ekonomija qed tikber daqshekk, għaliex tant żgħażagħ qed iħossuhom inċerti dwar il-futur tagħhom? Il-verita’ hija li mhux kull impjieg huwa l-istess.

Li jkollok xogħol huwa importanti, iżda aktar importanti minn hekk huwa li jkollok xogħol li joffri stabbilta’, prospetti ta’ karriera u dħul li jippermetti lill-persuna tibni ħajjitha. Ħafna żgħażagħ illum qed isibu xogħol temporanju, kuntratti qosra jew impjiegi li ma joffrux biżżejjed sigurta’ biex wieħed jippjana għall-futur. Dan għandu konsegwenzi serji.

Meta żagħżugħ ma jkunx ċert jekk hux se jkollu impjieg stabbli sitt xhur oħra, ikun diffiċli għalih jixtri proprjeta’, jibda familja jew jieħu deċiżjonijiet importanti dwar il-futur tiegħu. Il-konsegwenza hija ġenerazzjoni li qed tħoss li minkejja l-isforzi tagħha, qed tibqa’ mwaħħla.

Il-problema tmur lil hinn mis-suq tax-xogħol innifsu. Illum ħafna żgħażagħ qed jiffaċċjaw spejjeż tal-għajxien ferm ogħla minn dawk li kienu jaffaċċjaw il-ġenituri tagħhom fl-istess eta’. Il-prezzijiet tal-proprjeta’ żdiedu b’mod sostanzjali. Il-kirjiet laħqu livelli li għal ħafna huma diffiċli biex jaffordjawhom. L-ispejjeż ta’ kuljum qed ikomplu jiżdiedu. Meta dawn il-fatturi jingħaqdu ma’ nuqqas ta’ stabbilta’ fl-impjieg, il-pressjoni fuq iż-żgħażagħ issir enormi. Mhux ta’ b’xejn li ħafna minnhom qed iħossuhom frustrati.

Xi wħud qed jagħżlu li jitilqu minn Malta biex ifittxu opportunitajiet barra minn xtutna. Oħrajn qed jibqgħu jgħixu mal-ġenituri tagħhom għal ħafna aktar snin milli kienu ppjanaw. Oħrajn qed jipposponu deċiżjonijiet importanti dwar il-familja u l-futur tagħhom. Dan għandu jkun sinjal ta’ twissija għal kulħadd. Għax meta ż-żgħażagħ jibdew jitilfu t-tama, il-pajjiż kollu jitlef magħhom.

L-enerġija, il-kreattivita’ u l-ambizzjoni tagħhom huma fost l-aktar riżorsi importanti li għandu pajjiżna. Jekk dawn il-kwalitajiet ma jsibux spazju fejn jiffjorixxu, inkunu qed nitilfu opportunita’ enormi.

Hemm bżonn li nibdew niddiskutu dawn il-kwistjonijiet b’mod aktar miftuħ. Wisq drabi niffokaw biss fuq il-figuri ġenerali u ninsew il-ħajja tan-nies warajhom. Ir-rata tal-qgħad tista’ tkun baxxa, iżda dan ma jfissirx li kull min għandu xogħol qed jgħix b’serenita’. L-ekonomija tista’ tkun qed tikber, iżda dan ma jfissirx li kulħadd qed iħoss il-benefiċċji tagħha bl-istess mod.

L-isfida tal-futur mhijiex biss li noħolqu aktar impjiegi. Hija li noħolqu impjiegi ta’ kwalita’. Impjiegi li joffru paga ġusta. Impjiegi li jippermettu żvilupp professjonali. Impjiegi li jagħtu sens ta’ sigurta’ u stabbilta’. Dan ifisser ukoll li rridu ninvestu aktar fil-ħiliet.

Id-dinja tax-xogħol qed tinbidel b’pass mgħaġġel. It-teknoloġija qed tbiddel industriji sħaħ. L-intelliġenza artifiċjali qed toħloq opportunitajiet ġodda iżda wkoll sfidi ġodda. Pajjiż li ma jinvestix fil-ħiliet tan-nies tiegħu jirriskja li jibqa’ lura.

Iż-żgħażagħ għandhom bżonn sistema edukattiva li tippreparahom għar-realtajiet tal-futur u mhux biss għal dawk tal-lum. Għandhom bżonn ukoll ekonomija li tippremja l-innovazzjoni, il-kreattivita’ u l-inizjattiva.

Iżda hemm ukoll aspett uman li ħafna drabi ninsewh. Meta żagħżugħ iqatta’ xhur ifittex xogħol mingħajr suċċess, il-konsegwenzi ma jkunux biss finanzjarji. Jaffettwaw il-kunfidenza tiegħu fih innifsu. Jaffettwaw is-saħħa mentali tiegħu. Jaffettwaw il-mod kif jara l-futur. Il-frustrazzjoni li tiġi minn rifjuti kontinwi jew minn nuqqas ta’ opportunitajiet tista’ tkun kbira ħafna.

Għalhekk hemm bżonn aktar empatija. Qabel ma nikkritikaw lil dawn iż-żgħażagħ jew ngħidulhom li għandhom jippruvaw aktar, għandna nisimgħu l-esperjenzi tagħhom. Għandna nifhmu x’qed jgħaddu minnu. Għandna nistaqsu x’jistgħu jagħmlu l-istituzzjonijiet tagħna biex jgħinuhom.

Pajjiż b’saħħtu huwa pajjiż li jagħti ċans lill-ġenerazzjoni li jmiss. Jekk iż-żgħażagħ iħossuhom minsija jew injorati, il-konsegwenzi fit-tul jistgħu jkunu serji ħafna. Tnaqqis fil-fiduċja, aktar ċiniżmu u inqas parteċipazzjoni fis-soċjeta’ huma kollha effetti li jistgħu joħorġu minn sens ta’ diżappunt kontinwu.

Iżda għad hemm raġuni għat-tama.

Malta għandha żgħażagħ kapaċi, edukati u ambizzjużi. Għandna talent enormi li qed jistenna l-opportunita’ li juri x’jista’ jagħmel. Għandna wkoll il-mezzi biex nibnu ekonomija aktar sostenibbli u aktar iffukata fuq il-kwalita’ milli fuq il-kwantita’. Iżda biex nagħmlu dan irridu nibdew nagħrfu l-problema.

Ma nistgħux nibqgħu nikkuntentaw ruħna biss b’figuri pożittivi filwaqt li ninjoraw il-vuċijiet ta’ dawk li qed ibatu fis-skiet. Ma nistgħux nibqgħu nassumu li kollox miexi tajjeb sempliċement għax il-makroekonomija tidher b’saħħitha.

Il-futur ta’ pajjiżna jiddependi fuq il-futur taż-żgħażagħ tiegħu. Jekk irridu Malta aktar b’saħħitha, aktar ġusta u aktar prospera, irridu niżguraw li kull żagħżugħ u żagħżugħa jkollhom opportunita’ reali biex jibnu ħajja stabbli u dinjituża.

Għax jekk nibqgħu naraw stejjer bħal dik taż-żagħżugħ ta’ 24 sena jirrepetu ruħhom darba wara l-oħra, il-mistoqsija se tibqa’ waħda sempliċi iżda qawwija: Fejn se naslu?