Il-Baħar u l-Bajjiet Tagħna

Minn Osservatur Politiku

Il-baħar huwa wieħed mill-akbar teżori naturali li għandu pajjiżna. Huwa parti mill-identita’ tagħna, mill-istorja tagħna u mill-mod ta’ ħajja tagħna. Għal ġenerazzjonijiet sħaħ ta’ Maltin u Għawdxin, il-baħar ma kienx biss post fejn wieħed imur jgħum jew jirrilassa fis-sajf. Kien sors ta’ għajxien, spazju ta’ mistrieħ u simbolu ta’ dak kollu li jagħmel lil Malta unika.G

ħalhekk hija ta’ tħassib kbir is-sitwazzjoni li qed naraw tiżviluppa f’dawn l-aħħar snin. Qed nisimgħu dejjem aktar spiss lill-awtoritajiet joħorġu twissijiet li bajja jew oħra mhijiex tajba għall-għawm. Xi drabi minħabba kontaminazzjoni, xi drabi minħabba tnixxijiet tad-drenaġġ, u xi drabi minħabba livelli ta’ batterji li jaqbżu dak li huwa aċċettabbli għas-saħħa pubblika.

Sfortunatament, dawn l-aħbarijiet saru wisq frekwenti. Dak li darba kien każ iżolat illum qed jinbidel f’realta’ li qed tinkwieta lil ħafna familji Maltin. Meta nisimgħu li bajja popolari għal darb’oħra qed tingħalaq temporanjament għall-għawm, jew li l-kwalita’ tal-ilma ma laħqitx l-istandards meħtieġa, ma nistgħux nibqgħu nikkunsidrawha bħala xi ħaġa normali.

Il-baħar huwa tagħna lkoll. Huwa patrimonju nazzjonali li għandna d-dmir li nipproteġuh.
Ħafna jiftakru żminijiet differenti. Żminijiet meta Malta kienet tiftaħar li għandha uħud mill-aktar ilmijiet nodfa fil-Mediterran. Żminijiet meta l-bajjiet tagħna kienu magħrufa għall-indafa tagħhom u meta kull sajf konna nisimgħu dwar aktar bajjiet li jiksbu r-rikonoxximent tal-Blue Flag.

Dik il-kisba ma kinitx ġiet b’kumbinazzjoni. Kienet ir-riżultat ta’ investiment, ippjanar u impenn biex il-kwalita’ tal-ilma tal-baħar tkun protetta. Kienet ukoll riflessjoni ta’ rispett lejn l-ambjent u lejn il-ġid komuni. Illum, iżda, jidher li qed nitilfu parti minn dak il-progress.

Meta bajjiet li ilhom snin jattiraw eluf ta’ nies jibdew ikunu assoċjati ma’ twissijiet ta’ kontaminazzjoni, irridu nistaqsu mistoqsijiet serji. X’qed jiġri? Għaliex qed jiġri? U fuq kollox, x’se nagħmlu biex nirranġaw is-sitwazzjoni?

Il-problema mhijiex biss waħda ambjentali. Hija wkoll problema ta’ saħħa pubblika. Il-familji għandhom id-dritt ikunu jafu li meta jinżlu jgħumu fil-baħar, qed jagħmlu dan f’ambjent sigur. It-tfal għandhom ikunu jistgħu jgawdu l-bajjiet mingħajr il-biża’ ta’ kontaminazzjoni. It-turisti li jżuru pajjiżna għandhom isibu dak li Malta dejjem kienet magħrufa għalih: ilmijiet nodfa u kristallini.

Meta dan ma jseħħx, il-konsegwenzi jmorru ferm lil hinn minn ġurnata ħanżina fuq il-bajja. Jintlaqat is-settur turistiku. Tintlaqat ir-reputazzjoni ta’ pajjiżna. Tintlaqat il-fiduċja tan-nies fl-awtoritajiet.

Il-verita’ hi li Malta għaddiet minn bidliet kbar f’dawn l-aħħar snin. Il-popolazzjoni kibret b’pass mgħaġġel. Żdiedet il-pressjoni fuq l-infrastruttura. Żdied l-iżvilupp urban. Żdiedu l-attivitajiet ekonomiċi qrib il-kosta. Dawn il-bidliet kollha ġabu magħhom opportunitajiet iżda wkoll sfidi.

Waħda minn dawn l-isfidi hija proprju l-protezzjoni tal-ambjent marittimu tagħna. L-ekosistema tal-baħar hija sensittiva ħafna. Dak li jintrema fit-toroq, dak li jispiċċa fis-sistemi tad-drenaġġ u dak li joħroġ minn ċerti attivitajiet ekonomiċi ħafna drabi jispiċċa fil-baħar.

Meta l-pressjoni tiżdied aktar milli tista’ tiflaħ l-infrastruttura eżistenti, ir-riżultat ikun dak li qed naraw illum. Għalhekk il-problema ma tistax tiġi indirizzata biss billi jinħarġu twissijiet jew billi temporanjament tingħalaq xi bajja.

Jeħtieġ approċċ ħafna aktar profond. Jeħtieġ investiment serju fis-sistemi tad-drenaġġ. Jeħtieġ monitoraġġ kontinwu tal-kwalita’ tal-ilma. Jeħtieġ infurzar aktar effettiv kontra min iniġġes. Jeħtieġ ippjanar li jqis il-kapaċita’ reali tal-infrastruttura tagħna.

Fuq kollox, jeħtieġ viżjoni. Wisq drabi l-ambjent ġie trattat bħala kwistjoni sekondarja. Xi ħaġa li nindirizzaw meta jkollna l-ħin jew meta tkun qed tagħmel l-aħbarijiet. Iżda l-ambjent mhuwiex lussu. Mhuwiex xi bonus li nieħdu ħsiebu meta kollox ikun miexi tajjeb. Huwa wieħed mill-pedamenti tal-kwalita’ tal-ħajja tagħna.

Meta nitilfu l-indafa tal-baħar tagħna, ma nkunux qed nitilfu biss riżorsa naturali. Inkunu qed nitilfu parti minn dak li jagħmilna Maltin. Il-baħar huwa marbut mal-memorji tagħna. Huwa marbut mat-tfulija ta’ ħafna minna. Huwa marbut mal-vaganzi tal-familji tagħna, mas-sajf tagħna u mal-komunitajiet kostali tagħna. Ma nistgħux inħallu din ir-rabta tiddgħajjef.

Il-ġlieda biex nipproteġu l-baħar mhijiex kwistjoni ta’ politika partiġġjana. Hija kwistjoni nazzjonali. Kulħadd għandu interess li l-ilmijiet tagħna jibqgħu nodfa. Kulħadd għandu interess li l-bajjiet tagħna jkunu siguri. Kulħadd għandu interess li wliedna jgawdu l-istess baħar li gawdejna aħna.

Għalhekk hemm bżonn aktar trasparenza. Meta jinqalgħu problemi, in-nies għandhom jingħataw informazzjoni ċara u immedjata. Għandhom ikunu jafu x’ikkawża l-kontaminazzjoni, x’miżuri qed jittieħdu u meta mistennija tissolva l-problema.
L-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu hija li nippruvaw nimminimizzaw jew ninjoraw il-problema. Il-fatti huma ċari. Meta twissijiet dwar il-kwalita’ tal-ilma jibdew jirrepetu ruħhom, ikun hemm problema li trid tiġi indirizzata.

Hemm ukoll aspett importanti relatat mal-futur. Il-bidla fil-klima qed iġġib magħha sfidi ġodda għall-ambjent marittimu. Temperaturi ogħla tal-baħar, fenomeni meteoroloġiċi aktar estremi u pressjonijiet ġodda fuq l-ekosistemi kostali se jagħmlu l-protezzjoni tal-baħar saħansitra aktar importanti fis-snin li ġejjin. Dan ifisser li dak li nagħmlu llum se jkollu impatt dirett fuq dak li se jgawdu wliedna għada. Jekk nibqgħu naġixxu biss meta tinqala’ kriżi, inkunu qed naħlu opportunita’ prezzjuża biex nipproteġu dan il-ġid naturali.

Minflok, għandna nibnu kultura ġdida ta’ rispett lejn il-baħar. Kultura fejn l-indafa tal-ilmijiet tkun prijorita’. Kultura fejn l-iżvilupp u l-protezzjoni ambjentali jimxu id f’id. Kultura fejn il-ġid komuni jiġi qabel il-konvenjenza immedjata.

Malta għandha kull raġuni biex tkun kburija bil-baħar tagħha. Iżda l-kburija waħedha mhijiex biżżejjed. Jeħtieġ azzjoni. Jeħtieġ impenn. Jeħtieġ investiment. Il-baħar tagħna ma jistax jitkellem. Ma jistax jilmenta. Ma jistax jiddefendi lilu nnifsu. Iżda s-sinjali li qed jibgħatilna huma ċari ħafna. Qed jgħidilna li wasal iż-żmien li nieħdu ħsiebu aħjar.
Għax il-baħar mhuwiex tal-Gvern, tal-awtoritajiet jew ta’ xi grupp partikolari. Il-baħar huwa tagħna lkoll. U jekk irridu li jibqa’ teżor għall-ġenerazzjonijiet futuri, irridu nibdew naġixxu issa, qabel ma dak li darba kien il-kburija ta’ pajjiżna jsir biss tifkira sabiħa ta’ dak li kellna.