It-Test ta’ Kull Gvern hu t-Twettiq tal-Programm Elettorali
Minn Osservatur Politiku
L-elezzjoni ġenerali għaddiet. Il-kampanja spiċċat. Il-festi politiċi, il-mass meetings u l-islogans issa huma warajna. Iżda għal kull Gvern, il-veru test qatt ma jibda waqt il-kampanja elettorali. Il-veru test jibda wara li jingħaddu l-voti u jibda ż-żmien tat-twettiq. U proprju hawnhekk tidħol l-akbar sfida li issa qed jaffaċċja l-Gvern. Sfida li mhijiex żgħira.
Il-Gvern issa għandu quddiemu realta’ ekonomika u finanzjarja ferm aktar kumplessa milli forsi dehret waqt il-kampanja elettorali. Minn banda għandu l-obbligu politiku li jipprova jwettaq il-ħafna wegħdi li saru matul il-kampanja. Min-naħa l-oħra, irid jagħmel dan f’kuntest fejn il-finanzi pubbliċi qed isiru dejjem aktar delikati u vulnerabbli.
Din hija l-qalba tal-isfida. Għax ħafna mill-wegħdi li saru waqt il-kampanja huma miżuri għaljin ħafna biex jiġu implimentati. Xi wħud jistgħu jkunu popolari fuq terminu qasir, iżda aktar diffiċli biex jinżammu fit-tul. Oħrajn iqajmu mistoqsijiet serji dwar kemm huma ġusti u sostenibbli għal ġenerazzjonijiet futuri.
Din mhijiex realta’ unika għal Malta. Kważi kull demokrazija moderna qed taffaċċja pressjoni simili. Il-politika elettorali ħafna drabi tħajjar lill-partiti jidħlu f’kompetizzjoni ta’ wegħdi dejjem akbar sabiex jiġbdu aktar voti.
Iżda ekonomija ma tistax titmexxa biss fuq il-popolarita’ immedjata. Fl-aħħar mill-aħħar, kull ewro li jonfoq il-Gvern irid jiġi minn xi mkien. Jew permezz tat-taxxi, jew permezz ta’ dejn pubbliku, jew permezz ta’ tkabbir ekonomiku li jiġġenera aktar dħul.
U hawnhekk Malta trid toqgħod ferm attenta. Għal diversi snin, il-pajjiż ibbenefika minn tkabbir ekonomiku qawwi ħafna. Dan ippermetta lill-Gvern iżid l-infiq pubbliku, joffri aktar għajnuniet u jżomm ċertu livell ta’ stabbilta’ soċjali minkejja pressjonijiet globali.
Iżda llum qed nibdew naraw sinjali aktar ċari li ċertu mudell ekonomiku qed jasal fil-limiti tiegħu.
L-għoli tal-ħajja qed ikompli jagħfas fuq il-familji. L-ispejjeż infrastrutturali qed jiżdiedu. Is-servizzi pubbliċi qed ikollhom jaffaċċjaw popolazzjoni dejjem akbar. Id-domanda fuq is-saħħa, l-edukazzjoni, it-trasport u l-akkomodazzjoni qed tikber kontinwament. Fl-istess ħin, il-livell tad-dejn pubbliku qed ikompli jiżdied.
Naturalment, dejn fih innifsu mhux dejjem problema. Pajjiżi moderni kollha joperaw b’ċertu livell ta’ dejn. Il-kwistjoni vera hija jekk dak id-dejn hux qed jinżamm taħt kontroll u jekk il-pajjiż għandux kapaċita’ ekonomika biżżejjed biex isostnih fit-tul.
Hawnhekk tidħol il-kelma kruċjali: sostenibbilta’.
Il-politika responsabbli mhijiex biss li tagħmel lill-poplu kuntent illum. Hija wkoll li tassigura li d-deċiżjonijiet tal-lum ma jsirux piż insostenibbli fuq il-ġenerazzjonijiet ta’ għada.
U proprju għalhekk hemm bżonn diskussjoni aktar serja dwar il-finanzi pubbliċi.
Matul il-kampanja elettorali rajna għadd kbir ta’ wegħdi relatati mat-taxxa, benefiċċji, sussidji, allowances, investiment infrastrutturali u għajnuniet differenti.
Xi wħud minnhom jistgħu jkunu meħtieġa u ġustifikati. Oħrajn jistgħu verament jgħinu lill-familji u lin-negozji.
Iżda l-mistoqsija li trid dejjem issir hija waħda sempliċi: kif se jitħallsu?
Din hija mistoqsija li fil-politika Maltija kultant ma tingħatax biżżejjed importanza.
Għax huwa faċli ħafna li tħabbar miżuri popolari waqt kampanja. Ħafna aktar diffiċli li tmexxi l-finanzi ta’ pajjiż b’mod responsabbli meta tibda tiltaqa’ mar-realtajiet ekonomiċi internazzjonali.
Illum id-dinja qed taffaċċja inċertezza kbira. Il-gwerer internazzjonali, il-prezzijiet tal-enerġija, l-inflazzjoni, it-tnaqqis fit-tkabbir ekonomiku Ewropew u l-pressjonijiet fuq il-kummerċ globali kollha qed joħolqu sfidi ġodda.
Malta ma tgħix f’vakwu.
Ekonomija żgħira bħal tagħna hija vulnerabbli ħafna għal dak li jiġri barra minn xtutna. Dan ifisser li rridu nkunu saħansitra aktar prudenti fil-mod kif nimmaniġġjaw il-finanzi pubbliċi tagħna.
Il-periklu huwa li politika mibnija wisq fuq infiq kontinwu u wegħdi għaljin tista’ twassal għal pressjonijiet akbar fil-futur.
Dan ma jfissirx li Gvern għandu jsir awster jew jieqaf jgħin lin-nies. Bil-maqlub. Il-pajjiż għandu jibqa’ jipproteġi lill-familji vulnerabbli u jinvesti fis-servizzi essenzjali.
Iżda hemm differenza kbira bejn investiment responsabbli u politika ta’ infiq mingħajr viżjoni fit-tul.
Il-Gvern il-ġdid issa għandu jagħmel għażliet diffiċli.
Jekk jipprova jwettaq kollox f’daqqa, jista’ joħloq pressjoni kbira fuq il-finanzi pubbliċi. Jekk min-naħa l-oħra jibda jnaqqas jew idewwem ċerti wegħdi, jista’ jiffaċċja diżappunt fost dawk li stennew implimentazzjoni immedjata.
Din hija d-diffikulta’ tal-governanza vera.
Għax il-kampanja elettorali hija l-arti tal-wegħda. Il-governanza hija l-arti tal-prijoritajiet.
U llum aktar minn qatt qabel, Malta għandha bżonn politika li tkun ibbażata fuq prijoritajiet ċari u sostenibbli.
Il-pajjiż għandu bżonn investiment li jsaħħaħ il-produttivita’, l-innovazzjoni, il-ħiliet u l-kwalita’ tal-ħajja. Għandu bżonn ekonomija li toħloq aktar valur u mhux biss aktar volum.
Għax jekk nibqgħu nibnu mudell ekonomiku biss fuq tkabbir fil-popolazzjoni u konsum kontinwu, il-pressjonijiet fuq l-infrastruttura, l-akkomodazzjoni u s-servizzi pubbliċi se jkomplu jiżdiedu.
Fl-aħħar mill-aħħar, il-finanzi pubbliċi mhumiex biss kwistjoni ta’ numri jew baġits.
Huma riflessjoni tat-tip ta’ pajjiż li rridu nibnu.
Jekk il-politika ssir biss kompetizzjoni ta’ min iwiegħed aktar, inkunu qed noħolqu kultura fejn il-popolarita’ immedjata tieħu post ir-responsabbilta’ fit-tul. Dan huwa perikoluż għal kull demokrazija.
Il-poplu għandu dritt jistenna għajnuna, investiment u kwalitàa’ tal-ħajja aħjar. Iżda għandu wkoll dritt jistenna serjeta’ u prudenza fil-mod kif jiġu amministrati l-finanzi tal-pajjiż.
Gvern responsabbli mhux dak li jwiegħed kollox lil kulħadd. Gvern responsabbli huwa dak li jkun onest dwar dak li huwa possibbli, sostenibbli u ġust fit-tul.
U forsi proprju hemmhekk se jkun il-veru test tal-leġiżlatura li jmiss.
Mhux kemm tħabbru wegħdi waqt il-kampanja, iżda kemm il-pajjiż jista’ jimxi ’l quddiem b’politika ekonomika li tkun bilanċjata, sostenibbli u kredibbli.
Għax fil-politika, bħal fil-ħajja, dejjem jasal il-mument fejn il-wegħdi jridu jiltaqgħu mar-realta’. U għal Malta, dak il-mument jidher li wasal.