L-Għalliema

F’Malta, hemm realta’ li ilha tirrepeti ruħha għal snin twal, taħt gvernijiet differenti, kemm Laburisti kif ukoll Nazzjonalisti: kull meta l-għalliema jkunu jridu jtejbu l-kundizzjonijiet tagħhom jew jiddefendu dak li hu tagħhom, kważi dejjem jispiċċaw jirrikorru għal azzjonijiet industrijali. Din mhix każ ta’ darba jew episodju iżolat. Hija mudell li sar parti mis-sistema nnifisha u li għandu jqanqal mistoqsijiet serji dwar kif qed jiġu trattati dawk li huma responsabbli mill-edukazzjoni tal-ġenerazzjonijiet futuri.

Mhux normali li settur daqshekk kruċjali jkollu kontinwament jiġġieled biex jinstema’. U lanqas mhu aċċettabbli li, biex jinkisbu titjib bażiku fil-kundizzjonijiet tax-xogħol, l-għalliema jkollhom jidħlu f’kunflitti mal-gvern li, fil-prinċipju, għandu jkun l-akbar alleat tagħhom.

Il-fatt li dan iseħħ taħt amministrazzjonijiet differenti juri li l-problema mhijiex partiġġjana. Mhijiex kwistjoni ta’ kulur politiku, iżda ta’ mentalita’. Mentalita’ li tpoġġi lill-edukazzjoni bħala prijorita’ fit-teorija, iżda mhux dejjem fil-prattika.

Kull darba li jinqalgħu negozjati dwar ftehimiet kollettivi jew kundizzjonijiet tax-xogħol, naraw l-istess xenarju: proċess twil, tensjoni dejjem tikber, u fl-aħħar nett azzjoni industrijali bħala mezz biex jintlaħaq ftehim. Dan ifisser li l-mekkaniżmi normali ta’ negozjar ma jkunux qed jaħdmu kif suppost. Meta d-djalogu ma jwassalx għal riżultati, il-konfront isir inevitabbli.

Iżda għaliex qed naslu dejjem għal dan il-punt?

Waħda mir-raġunijiet ewlenin hija n-nuqqas ta’ rikonoxximent reali tal-valur tal-professjoni tal-għalliema. Fil-kliem, kulħadd jaqbel li l-għalliema huma essenzjali. Imma fil-prattika, ħafna drabi jiġu trattati bħala spiża li trid tiġi kkontrollata, aktar milli bħala investiment li għandu jiġi msaħħaħ.

Dan jidher mhux biss fis-salarji, iżda wkoll fil-kundizzjonijiet tax-xogħol. Piż amministrattiv żejjed, klassijiet b’numru għoli ta’ studenti, nuqqas ta’ riżorsi adegwati — dawn huma sfidi reali li jaffettwaw lill-għalliema kuljum. Meta dawn il-kwistjonijiet ma jiġux indirizzati b’mod proattiv, huwa inevitabbli li l-frustrazzjoni tikber.

U meta l-frustrazzjoni tilħaq ċertu punt, l-azzjoni industrijali ssir l-aħħar għażla.

Hawnhekk jidħol ir-rwol tal-union tal-għalliema. L-union ma toħroġx għall-azzjoni industrijali għal kapriċċ. Tagħmel dan meta tħoss li l-mezzi kollha l-oħra fallew. Meta d-djalogu ma jwassalx, meta l-wegħdiet jibqgħu fuq il-karta, u meta l-membri tagħha jħossuhom injorati.

Għalhekk, minflok nikkritikaw lill-union talli tirrikorri għal azzjoni industrijali, forsi għandna nistaqsu għaliex qed tħoss il-bżonn tagħmel dan daqshekk spiss.

Il-problema hija wkoll strutturali. Is-sistema ta’ negozjar bejn il-gvern u s-settur edukattiv spiss tkun reattiva aktar milli proattiva. Minflok ma jkun hemm reviżjoni kontinwa tal-kundizzjonijiet u djalogu miftuħ, il-proċess jiġi attivat biss meta jiskadi ftehim jew meta tinqala’ kriżi.
Dan joħloq klima fejn il-konfront isir parti inevitabbli mill-proċess.

Barra minn hekk, hemm ukoll element ta’ nuqqas ta’ fiduċja. Meta għalliema jħossu li jridu joħorġu għall-azzjoni industrijali biex jiksbu dak li hu dovut lilhom, ifisser li l-fiduċja bejn il-partijiet hija dgħajfa. U mingħajr fiduċja, kull negozjar isir aktar diffiċli u aktar konfrontattiv.
Dan għandu konsegwenzi li jmorru lil hinn mill-għalliema nfushom.

Meta l-edukaturi jkunu f’kunflitt mal-gvern, l-impatt jinħass fl-iskejjel, fl-istudenti u fil-ġenituri. L-azzjonijiet industrijali, anke jekk ġustifikati, joħolqu tfixkil fis-sistema edukattiva. U fl-aħħar mill-aħħar, min ibati huwa l-istudent.

Dan huwa ċirku vizzjuż li għandu jinkiser. Jekk tassew nemmnu li l-edukazzjoni hija pilastru fundamentali tas-soċjeta’ tagħna, irridu nibdew nittrattaw lill-għalliema b’mod differenti. Dan ifisser mhux biss salarji aħjar, iżda wkoll rispett akbar, kundizzjonijiet tax-xogħol adegwati, u involviment reali fid-deċiżjonijiet li jaffettwawhom.
Ifisser ukoll bidla fil-mod kif isiru n-negozjati.

Minflok ma nistennew sal-aħħar minuta, għandu jkun hemm djalogu kontinwu u strutturat. Il-kwistjonijiet għandhom jiġu indirizzati qabel ma jsiru kriżi. U fuq kollox, għandu jkun hemm rieda ġenwina li jinstabu soluzzjonijiet, mhux li jiġu evitati.

Il-gvern, ikun min ikun fil-poter, għandu jerfa’ r-responsabbilta’ ewlenija f’dan il-proċess. Huwa għandu r-riżorsi u s-setgħa li joħloq ambjent ta’ fiduċja u kooperazzjoni. Iżda dan jeħtieġ ukoll bidla fil-mentalita’: li l-edukazzjoni ma titqiesx bħala spiża, iżda bħala investiment strateġiku fil-futur tal-pajjiż.

Fl-istess ħin, hemm ukoll spazju għal riflessjoni usa’. Għaliex professjoni daqshekk importanti qed issibha diffiċli biex tattira u żżomm talent? Għaliex żgħażagħ qed jaħsbu darbtejn qabel jidħlu għall-karriera fl-edukazzjoni? Dawn huma mistoqsijiet li għandhom rabta diretta ma’ kif qed jiġu trattati l-għalliema.

Jekk il-messaġġ li qed jintbagħat huwa li trid tiġġieled biex tieħu dak li hu tiegħek, ma nistgħux nistennew li aktar nies jagħżlu din il-professjoni.

Il-fatt li, taħt kull gvern, l-union tal-għalliema tispiċċa tirrikorri għall-azzjonijiet industrijali mhuwiex sinjal ta’ sistema li qed taħdem. Huwa sinjal ta’ sistema li għandha bżonn tibdil serju.

Mhux biżżejjed li nirreaġixxu meta jinqala’ kunflitt. Irridu nibnu sistema fejn il-kunflitt ma jkunx l-uniku mezz biex jinkisbu riżultati.

Għax fl-aħħar mill-aħħar, il-kwistjoni mhijiex biss dwar l-għalliema.

Hija dwar il-valur li nagħtu lill-edukazzjoni.

U jekk irridu verament napprezzaw dan il-valur, irridu nassiguraw li dawk li jagħmluha possibbli ma jkollhomx għalfejn jiġġieldu kull darba biex jiksbu dak li hu tagħhom.