L-Aqwa Ekonomija Hija Dik Li Tinbena Madwar Il-Familja

Minn Osservatur Politiku

“A strong society is not built on the economy. It is built on families, communities, quality time, dignity, security and solidarity.” Din mhijiex biss frażi sabiħa jew riflessjoni filosofika dwar il-ħajja moderna. Hija verita’ fundamentali li ħafna drabi tintilef fid-diskors politiku u ekonomiku tal-lum.

Għal ħafna snin, il-politika f’ħafna pajjiżi — inkluż Malta — bdiet tkejjel is-suċċess kważi esklussivament permezz ta’ numri ekonomiċi. GDP, growth rates, surplus, investiment barrani, konsum u statistika finanzjarja oħra saru l-kejl prinċipali ta’ jekk pajjiż hux “miexi ’l quddiem”.

Iżda hemm mistoqsija importanti li rridu nagħmlu lilna nfusna: jekk l-ekonomija qed tikber iżda n-nies qed iħossuhom aktar stressjati, aktar mgħaġġlin, aktar iżolati u aktar inċerti dwar il-futur tagħhom, nistgħu tassew insejħu dan progress?

Għax soċjeta’ b’saħħitha ma tinbeniex biss fuq il-flus jew fuq il-produzzjoni ekonomika. Tinbena fuq il-bniedem. Fuq il-familji. Fuq il-komunitajiet. Fuq is-sigurta’ emozzjonali u soċjali tan-nies. Fuq il-ħin ta’ kwalita’. Fuq id-dinjita’ tax-xogħol. Fuq il-paċi tal-moħħ.

Ekonomija b’saħħitha hija importanti ħafna. Ħadd ma jista’ jiċħad dan. Pajjiż għandu bżonn tkabbir ekonomiku biex joħloq impjiegi, jiffinanzja servizzi pubbliċi u jżomm livell ta’ għajxien deċenti. Iżda l-ekonomija għandha tkun mezz — mhux l-għan fih innifsu.

L-iskop veru tal-progress ekonomiku għandu jkun wieħed ċar: li jtejjeb il-ħajja tan-nies.

Sfortunatament, ħafna drabi llum qed naraw il-kontra. Qed nibnu soċjetajiet fejn in-nies qed jiġu mistennija jadattaw ruħhom għall-ekonomija, aktar milli ekonomija li taqdi lill-bniedem. Naraw dan fil-ħajja ta’ kuljum.

Familji li jqattgħu inqas ħin flimkien minħabba ritmu ta’ ħajja dejjem aktar mgħaġġel. Ġenituri li jaħdmu sigħat twal biex ilaħħqu mal-għoli tal-ħajja. Żgħażagħ li jħossu li l-futur tagħhom sar aktar diffiċli minkejja li l-ekonomija għaddejja tajjeb.

Komunitajiet li qed jitilfu l-identita’ tagħhom taħt pressjoni kontinwa ta’ żvilupp u densità.

Dan kollu għandu konsegwenzi soċjali profondi. Għax il-kwalita’ tal-ħajja mhijiex biss kemm għandek flus fil-bank. Hija wkoll kemm għandek ħin għal uliedek. Kemm tħossok sigur fil-komunita’ tiegħek. Kemm għandek spazju biex tgħix b’serenita’. Kemm tħoss li għandek dinjita’ u bilanċ fil-ħajja tiegħek.

Pajjiż tassew modern mhux wieħed li sempliċement ikollu skyscrapers, tkabbir ekonomiku mgħaġġel jew konsum qawwi. Pajjiż modern huwa wieħed fejn il-progress ekonomiku jservi lin-nies — mhux fejn in-nies jispiċċaw jaqdu sistema ekonomika li kontinwament titlob aktar minnhom. Din hija differenza importanti ħafna.

Fil-fatt, wieħed mill-akbar żbalji tal-politika moderna huwa li ħafna drabi tħares lejn iċ-ċittadin prinċipalment bħala konsumatur jew bħala unita’ ekonomika. Kemm jaħdem. Kemm jipproduċi. Kemm jonfoq. Kemm jikkontribwixxi għat-tkabbir ekonomiku.

Iżda l-bniedem huwa ħafna aktar minn hekk. In-nies għandhom bżonn appartenenza. Għandhom bżonn stabbilta’ emozzjonali. Għandhom bżonn relazzjonijiet b’saħħithom. Għandhom bżonn ħin għall-familja, għall-komunita’ u għalihom infushom.

Meta soċjeta’ titlef dawn l-affarijiet, lanqas l-aktar ekonomija b’saħħitha ma tkun biżżejjed biex tagħmel lin-nies verament kuntenti jew sodisfatti.

Ilium qed naraw dejjem aktar sinjali ta’ għeja soċjali. Ansjeta’. Stress. Sens ta’ pressjoni kontinwa. Sensazzjoni li l-ħajja qed issir aktar mgħaġġla u aktar diffiċli biex wieħed iżomm bilanċ. U dan minkejja li ekonomikament ħafna pajjiżi qed jipproduċu aktar minn qatt qabel.

Dan għandu jwassalna għal riflessjoni importanti ħafna dwar x’tip ta’ progress irridu bħala soċjeta’. Irridu ekonomija li sempliċement tikber? Jew irridu ekonomija li tippermetti lin-nies jgħixu ħajja aktar umana u aktar bilanċjata? Din mhijiex mistoqsija kontra t-tkabbir ekonomiku. Bil-kontra. Hija mistoqsija dwar il-kwalita’ tat-tkabbir u dwar x’qed nagħmlu bih.

Pereżempju, jekk ekonomija tkun qed tikber iżda fl-istess ħin il-prezzijiet tad-djar qed jitilgħu tant li ż-żgħażagħ ma jistgħux jixtru dar, allura hemm problema. Jekk ekonomija tkun qed tikber iżda l-ġenituri ma jkollhomx ħin għall-familja tagħhom minħabba pressjonijiet finanzjarji u ritmu ta’ ħajja eċċessiv, hemm problema. Jekk ekonomija tkun qed tikber iżda l-komunitajiet jitilfu l-karattru tagħhom u l-ispazji pubbliċi jsiru aktar kesħin u impersonali, hemm problema.

Progress veru għandu jissaħħaħ mhux biss biċ-ċifri, iżda wkoll bil-benesseri tan-nies. Dan ifisser li l-politika trid tibda tagħti aktar importanza lill-kwalita’ tal-ħajja.

Aktar importanza lill-familja. Aktar importanza lill-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata. Aktar importanza lis-saħħa mentali. Aktar importanza lill-komunitajiet lokali. Aktar importanza lis-solidarjeta’ soċjali.

Għax soċjeta’ b’saħħitha ma tinbeniex biss fuq kompetizzjoni ekonomika. Tinbena wkoll fuq relazzjonijiet umani b’saħħithom.

Waħda mill-ikbar sfidi tal-politika moderna hija proprju li ssib bilanċ bejn il-ħtieġa ta’ tkabbir ekonomiku u l-ħarsien tal-benesseri soċjali. Dan jeħtieġ tmexxija li tkun kapaċi tħares fit-tul. Jeħtieġ politika li ma tħarisx biss lejn iċ-ċifri trimestrali jew lejn headlines ekonomiċi immedjati, iżda lejn il-konsegwenzi fit-tul fuq il-ħajja tan-nies.

Pajjiż jista’ jkun ekonomikament b’saħħtu u fl-istess ħin soċjalment fraġli. Din hija realta’ li ħafna pajjiżi qed jibdew jiskopru.

Għalhekk illum aktar minn qatt qabel għandna bżonn mudell ġdid ta’ progress — wieħed li jqiegħed lill-bniedem fiċ-ċentru. Mudell fejn l-ekonomija tkun għodda biex jinbnew familji aktar stabbli u komunitajiet aktar b’saħħithom. Mudell fejn il-ħaddiem ma jitqiesx biss bħala produttur ekonomiku, iżda bħala persuna bid-dinjita’, b’aspirazzjonijiet u b’ħajja privata li għandha valur. Mudell fejn il-politika ma tkejjilx is-suċċess biss permezz tal-kobor tal-ekonomija, iżda wkoll permezz tal-livell ta’ fiduċja, solidarjeta’ u benesseri fis-soċjeta’.

Importanti li nqisu li l-akbar ġid ta’ pajjiż mhumiex il-binjiet tiegħu jew iċ-ċifri ekonomiċi tiegħu. Huma n-nies tiegħu. Huma l-familji li jibnu l-komunitajiet. Huma l-ġenituri li jrabbu lit-tfal b’sagrifiċċju. Huma l-ħaddiema li jagħtu sehemhom kuljum. Huma l-anzjani li għaddew ħajjithom jibnu l-pajjiż. Huma ż-żgħażagħ li għadhom joħolmu b’futur aħjar.

U għalhekk, pajjiż tassew modern għandu jkun wieħed fejn il-progress ekonomiku ma jkunx għan fih innifsu, iżda mezz biex il-bniedem jgħix aħjar, b’aktar dinjita’, aktar sigurta’ u aktar serenita’. Għax fl-aħħar mill-aħħar, soċjeta’ b’saħħitha ma tinbeniex biss fuq l-ekonomija. Tinbena fuq in-nies.