Nibku

Minn Osservatur Politiku

Nibku. Iva, hemm mumenti fejn ma fadalx kliem ieħor li jispjega r-realta’ tagħna ħlief dan: nibku. Nibku mhux għax m’hemmx progress, iżda għax, minkejja dak kollu li ngħidu dwar kemm avvanzajna bħala ċivilta’, nibqgħu maqbudin fl-istess difetti li ilhom jakkumpanjaw lill-bniedem sa mill-bidu taż-żmien.

Kburija bla rażan. Egoiżmu li ma jafx limiti. Konsumiżmu esaġerat li jkejjel il-valur tal-bniedem skont x’għandu u mhux min hu. Regħba li qatt ma tissodisfa ruħha. U fuq kollox, dik ix-xewqa antika u perikoluża li wieħed jiddomina fuq l-ieħor.

Din hi l-kontradizzjoni kbira tal-era tagħna.

Ngħixu f’żmien fejn it-teknoloġija għamlet qabżiet li qabel kienu jidhru impossibbli. Nistgħu nikkomunikaw ma’ min hu fuq in-naħa l-oħra tad-dinja fi ftit sekondi. Nistgħu nfejqu mard li darba kien sentenza ta’ mewt. Nistgħu nibnu, noħolqu u niskopru b’modi li qatt ma konna nistgħu nimmaġinaw.

U madankollu, minkejja dan kollu, il-qalb tal-bniedem tibqa’ vulnerabbli għall-istess vizzji.

Nibku għax, filwaqt li nippretendu li sirna aktar ċivilizzati, għadna naraw gwerer li jeqirdu pajjiżi sħaħ. Naraw familji mfarrka, tfal mingħajr futur, u komunitajiet li jitħassru minn ġenerazzjoni għal oħra. U f’nofs dan kollu, nisimgħu lill-mexxejja jitkellmu dwar il-paċi waqt li fl-istess ħin jippreparaw għall-kunflitt.

Din hija l-ipokresija li tweġġa’.

Nibku għax nisimgħu diskorsi dwar il-ġustizzja, imma naraw inġustizzji jitħallew jgħaddu. Naraw sistemi li jipproteġu lil min għandu s-setgħa u jħallu lill-vulnerabbli waħedhom. Naraw liġi li mhux dejjem tapplika bl-istess mod għal kulħadd.

U dan mhux biss fuq livell internazzjonali. Dan jiġri wkoll fil-ħajja ta’ kuljum tagħna, fil-komunitajiet tagħna, fis-soċjeta’ tagħna.

Nibku għax nisimgħu lill-mexxejja jitkellmu dwar servizz, imma narawhom jitilfu rashom fil-poter. Il-politika, li suppost hija vokazzjoni biex taqdi, ħafna drabi ssir mezz biex wieħed iżomm jew iżid l-influwenza tiegħu. Il-kliem sabiħ ma jibqax jaqbel mal-azzjonijiet.

U meta dan jiġri, il-fiduċja tinfired.

Iżda l-mistoqsija li rridu nistaqsu lilna nfusna mhijiex biss dwarhom. Hija wkoll dwarna.

Għax dawn il-vizzji li qed nikkritikaw mhumiex xi ħaġa li teżisti biss f’livelli għoljin jew f’pajjiżi oħra. Huma riflessjoni ta’ min aħna bħala soċjeta’. Il-kburija, l-egoiżmu, ir-regħba — dawn ma jidhrux biss fil-politika jew fil-kunflitti globali. Jidhru wkoll fil-mod kif nittrattaw lil xulxin, fil-prijoritajiet tagħna, u fil-valuri li nagħżlu li ngħixu bihom.

Forsi għalhekk għandna nibku — mhux biss għall-oħrajn, iżda għalina wkoll.

Għax kemm-il darba npoġġu lilna nfusna qabel ħaddieħor? Kemm-il darba nkejlu s-suċċess tagħna b’dak li għandna u mhux b’dak li aħna? Kemm-il darba nagħlqu għajnejna għall-inġustizzja għax ma tolqotniex direttament?
Dawn huma mistoqsijiet diffiċli, imma meħtieġa.

Madankollu, il-biki waħdu mhux biżżejjed.

Jekk nibqgħu biss nibku, inkunu qed naċċettaw li xejn ma jista’ jinbidel. U dan mhux minnu. L-istorja turina li l-bniedem għandu wkoll il-kapaċita’ li jinbidel, li jitgħallem, u li jimxi ’l quddiem.

Għalhekk, forsi għandna nistaqsu jekk il-biki għandux iwassal għal riflessjoni, u minn hemm għal azzjoni.
Jekk tassew irridu soċjeta’ aħjar, irridu nibdew billi nirrikonoxxu dawn il-vizzji u nikkumbattuhom, mhux biss f’oħrajn, imma fina nfusna. Dan ifisser li nagħżlu l-umilta’ fuq il-kburija. Li nagħżlu s-solidarjeta’ fuq l-egoiżmu. Li nagħżlu l-ġustizzja fuq il-konvenjenza.

Ifisser ukoll li nżommu lill-mexxejja tagħna responsabbli.
Meta naraw diskrepanza bejn kliem u azzjoni, irridu nitkellmu. Meta naraw abbuż ta’ poter, irridu nirreżistu. Meta naraw inġustizzja, irridu nindirizzawha. Dan huwa r-rwol taċ-ċittadin f’demokrazija, mhux biss li jivvota, iżda li jibqa’ attent u impenjat.

Iżda hemm ukoll dimensjoni oħra li ma nistgħux ninjoraw: il-kultura tagħna.

Qed ngħixu f’soċjeta’ li ħafna drabi tippromwovi l-konsumiżmu bħala sinonimu ta’ suċċess. Il-messaġġ li nirċievu kuljum huwa li aktar huwa aħjar — aktar flus, aktar affarijiet, aktar status. Dan il-mod ta’ ħsieb mhux biss joħloq pressjoni fuq l-individwu, iżda jsaħħaħ ukoll il-valuri li qed nikkritikaw.

Jekk irridu bidla vera, irridu nibdew nirrevedu dawn il-messaġġi.

Irridu nibnu kultura li tapprezza aktar lil min hu milli lil dak li għandu. Kultura li tpoġġi lill-bniedem fiċ-ċentru, mhux il-profitt. Kultura li tifhem li l-progress veru mhuwiex biss materjali, iżda wkoll morali u soċjali.

Dan mhuwiex faċli. Imma huwa possibbli.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-mistoqsija mhijiex jekk għandniex nibku jew le. Il-mistoqsija hija x’nagħmlu wara li nibku.
Nibqgħu f’dik il-qagħda ta’ frustrazzjoni u ċiniżmu? Jew nużawha bħala punt tat-tluq biex nibdlu dak li nistgħu?
Għax minkejja kollox, għad hemm ukoll ħafna ġid fid-dinja. Hemm nies li jaħdmu bla heda biex jgħinu lil oħrajn. Hemm inizjattivi li jippruvaw jagħmlu differenza. Hemm atti żgħar ta’ ġenerożita’ li, flimkien, jistgħu jibnu soċjeta’ aħjar.

Forsi dawn ma jagħmlux l-aħbarijiet daqs il-kunflitti u l-iskandli. Imma jeżistu. U huma importanti.

Allura iva, nibku — imma mhux biki ta’ disperazzjoni.
Nibku biki li jqanqal il-kuxjenza. Biki li jġiegħelna nħarsu lejna nfusna u nistaqsu mistoqsijiet diffiċli. Biki li jwassal għal deċiżjoni li nagħmlu aħjar, kemm bħala individwi kif ukoll bħala soċjeta’.

Għax jekk verament irridu nsejħu lilna nfusna ċivilizzati, ma nistgħux nibqgħu priġunieri tal-istess vizzji li ilhom jiddominaw lill-bniedem għal sekli sħaħ.

Il-progress veru mhux biss dak li naraw madwarna.
Huwa dak li nbiddlu fina nfusna.