Is-Surveys

Minn Osservatur Politiku

F’kull kampanja elettorali moderna jasal inevitabbilment il-mument fejn l-istħarriġ politiku jibda jiddomina d-diskussjoni pubblika. Numri, perċentwali, projections u analiżijiet jibdew jidhru kważi kull ġimgħa, b’kull stħarriġ jipprova jaqra x’inhu għaddej fil-moħħ tal-elettorat.

U hekk qed jiġri wkoll bħalissa. Diversi surveys politiċi qed jippruvaw ibassru x’jista’ jkun ir-riżultat tal-elezzjoni li ġejja, kemm se jkun il-vantaġġ bejn iż-żewġ partiti prinċipali, u x’qed jaħsbu l-votanti indeċiżi jew dawk li qed jgħidu li mhux se jivvutaw.
Iżda f’dan kollu hemm mistoqsija importanti ħafna li wieħed għandu jagħmel: kemm wieħed għandu jserraħ moħħu fuq dawn l-istħarriġ?

Jista’ wieħed ikun ċert li dawn is-surveys qed jaqraw il-vera sitwazzjoni fil-pajjiż?

Ir-risposta sempliċi hija li l-istħarriġ jista’ jkun għodda utli ħafna, iżda qatt m’għandu jiġi trattat bħala realta’ assoluta jew bħala tbassir infallibbli tar-riżultat finali.

L-ewwelnett, wieħed irid jifhem x’inhu stħarriġ politiku. Survey ma jkunx elezzjoni. Huwa snapshot ta’ mument partikolari. Jiġbor l-opinjonijiet ta’ kampjun ta’ nies f’ċertu ġurnata jew perjodu u jipprova juża dak il-kampjun biex jagħti stampa usa’ tal-elettorat kollu.

Iżda l-elettorat huwa ħaj u dinamiku. In-nies ibiddlu fehmithom. Kampanji jinbidlu. Jiġru avvenimenti mhux mistennija. U ħafna votanti jiddeċiedu fl-aħħar mumenti.

Dan ifisser li survey qatt ma jista’ jagħti ċertezza assoluta.

Fil-fatt, l-istorja politika internazzjonali hija mimlija eżempji ta’ stħarriġ li ma rnexxilhomx jaqbdu sew il-burdata finali tal-elettorat. Rajna dan fil-Brexit fir-Renju Unit, fl-elezzjoni ta’ Donald Trump fl-Istati Uniti fl-2016, u f’diversi elezzjonijiet Ewropej fejn ir-riżultat finali kien differenti ħafna minn dak li kienu qed jindikaw ħafna surveys.

Dan ma jfissirx li l-istħarriġ huwa inutli jew manipulat. Iżda jfisser li hemm limiti ċari għal kemm wieħed jista’ jiddependi fuqu.

Wieħed mill-akbar problemi huwa li llum qed isir dejjem aktar diffiċli biex surveys jaqbdu b’mod preċiż ċerti tipi ta’ votanti.

Hemm gruppi ta’ nies li sempliċement ma jwieġbux surveys. Oħrajn ma jafdawx lill-pollsters. Xi wħud jagħtu tweġibiet mhux sinċieri. U oħrajn ikunu għadhom indeċiżi iżda jħossu pressjoni biex jagħtu risposta.

Dan kollu joħloq sfida metodoloġika kbira.
Partikolarment interessanti huwa l-fenomenu tal-votant mistħi jew silent voter — jiġifieri persuni li ma jkunux iridu jiżvelaw il-vot tagħhom lil min qed jagħmel l-istħarriġ. Dan il-fenomenu ilu jiġi diskuss għal ħafna snin fil-politika internazzjonali u jista’ jwassal biex surveys jaqraw ħażin il-burdata reali tal-elettorat.

Barra minn hekk, hemm ukoll il-kwistjoni tal-parteċipazzjoni. Survey jista’ juri x’intenzjoni għandhom in-nies illum, iżda ma jistax dejjem ibassar min verament se joħroġ jivvota fil-ġurnata tal-elezzjoni. U ħafna drabi, l-elezzjoni ma tintrebaħx biss minn min għandu aktar appoġġ fuq il-karta, iżda minn min jirnexxilu jimmobilizza l-votanti tiegħu.

Storikament, elezzjonijiet f’Malta dejjem kellhom komponent qawwi ta’ turnout. Parteċipazzjoni għolja jew baxxa tista’ tbiddel ħafna l-ekwazzjoni elettorali.

Għalhekk, meta surveys juru numri jew vantaġġi partikolari, wieħed irid dejjem jistaqsi: dawn in-numri qed jirriflettu biss intenzjoni jew qed jirriflettu wkoll motivazzjoni reali biex wieħed joħroġ jivvota? Dan huwa aspett kruċjali.

Hemm ukoll aspett psikoloġiku importanti ħafna dwar l-effett tal-istħarriġ fuq l-elettorat innifsu. Xi drabi surveys jistgħu joħolqu sens falz ta’ ċertezza. Jekk partit jidher ferm minn fuq, ċerti votanti tiegħu jistgħu jsiru complacent u jħossu li kollox deċiż. Min-naħa l-oħra, votanti tal-partit l-ieħor jistgħu jsiru aktar determinati u motivati biex joħorġu jivvutaw.Dan huwa magħruf bħala l-bandwagon effect jew, bil-kontra tiegħu, il-mobilisation effect.

Fi kliem ieħor, surveys mhux biss jippruvaw jaqraw il-burdata tal-elettorat — xi kultant jispiċċaw ukoll jinfluwenzawha. U proprju għalhekk wieħed għandu joqgħod attent ħafna li ma jittrattax surveys bħala destin inevitabbli.F

il-kuntest Malti, dan isir aktar importanti minħabba n-natura intensa u emozzjonali tal-politika tagħna. Malta għandha tradizzjoni politika fejn il-kampanji elettorali kapaċi jbiddlu momentum b’mod mgħaġġel ħafna. Dibattitu wieħed, żball wieħed, proposta waħda jew avveniment mhux mistenni jistgħu jbiddlu l-atmosfera tal-kampanja.

Barra minn hekk, illum il-politika qed issir aktar frammentata u aktar imprevedibbli minn qabel. Għalkemm iż-żewġ partiti prinċipali għadhom dominanti ħafna, qed jiżdiedu wkoll il-votanti li ma jidentifikawx ruħhom b’mod assolut ma’ partit wieħed. Dan jagħmilha aktar diffiċli biex wieħed ibassar l-imġiba elettorali.

Wieħed irid jiftakar ukoll li surveys huma dipendenti ħafna fuq il-metodoloġija tagħhom. Kif jintgħażel il-kampjun? Kemm hu rappreżentattiv? Kif jiġu weighted ir-risposti? Kif jiġu trattati dawk indeċiżi? Bidliet żgħar fil-metodu jistgħu jwasslu għal riżultati differenti. Dan mhux neċessarjament sinjal ta’ manipulazzjoni, iżda juri kemm il-proċess huwa kumpless.

Naturalment, hemm ukoll il-periklu li surveys jibdew jintużaw aktar bħala għodda ta’ spin politiku milli bħala analiżi serja. Partiti jew supporters kultant jużaw surveys biex joħolqu narrattiva ta’ momentum jew inevitabbilta’. Dan jista’ jkollu effett fuq il-moral tal-partitarji, fuq il-midja u anke fuq votanti indeċiżi.
Iżda l-elezzjoni tibqa’ deċiża fil-kamra tal-votazzjoni — mhux fil-paġni tas-surveys.

L-aktar approċċ matur huwa li wieħed jara l-istħarriġ bħala indikazzjoni, mhux bħala verita’ assoluta. Jista’ jgħin biex wieħed jifhem ċerti trends jew sentimenti ġenerali, iżda qatt ma għandu jieħu post il-ġudizzju kritiku jew il-kuntatt mar-realta’ tan-nies.

Fil-fatt, ħafna drabi l-aqwa survey ikun dak li wieħed jisma’ fit-toroq, fuq il-post tax-xogħol, fil-familji u fil-komunitajiet. Għax hemmhekk wieħed jifhem tassew x’qed iħoss il-poplu.U

llum jidher ċar li hemm sentimenti differenti ħafna għaddejjin fl-elettorat. Hemm min jemmen li l-pajjiż miexi tajjeb u għandu jżomm il-kors attwali. Hemm oħrajn li jħossu li l-kwalita’ tal-ħajja, il-prezzijiet u l-pressjonijiet soċjali qed jeħtieġu bidla fid-direzzjoni. Dawn huma sfumaturi li mhux dejjem jinqabdu perfettament f’numru wieħed jew f’headline ta’ survey.

Imma rridu niftakru li l-uniku stħarriġ li jgħodd tassew huwa dak li jsir fil-ġurnata tal-elezzjoni nnifisha. Dak huwa l-mument fejn l-elettorat kollu jitkellem flimkien. U sa dak il-ħin, wieħed għandu joqgħod attent ħafna li ma jħallix surveys jagħtuh sens falz ta’ sigurta’ jew ta’ disperazzjoni. Għax il-politika, bħal dejjem, tibqa’ ferm aktar kumplessa minn sempliċi perċentwali fuq karta.