Jum Il-Votazzjoni Ma Għadux Jum Ta’ Silenzju

Minn Osservatur Politiku

Waslet il-ġurnata tal-votazzjoni. Wara ġimgħat twal ta’ kampanja elettorali intensa, illum iċ-ċittadini qed jiddeċiedu min se jmexxi lill-pajjiż fis-snin li ġejjin. Hija ġurnata li tibqa’ waħda mill-aktar mumenti importanti f’demokrazija, għax il-poter finali jgħaddi direttament f’idejn il-votant.

Iżda filwaqt li l-proċess demokratiku baqa’ l-istess fil-prinċipju tiegħu, il-mod kif jiġu influwenzati l-elezzjonijiet inbidel drastikament. Illum ma għadniex ngħixu fl-era fejn il-kampanja tieqaf verament meta tibda l-ġurnata ta’ silenzju għall-istampa. Bil-qawwa tal-midja soċjali, il-politika issa tibqa’ għaddejja kontinwament, anke meta uffiċjalment suppost ikun hemm waqfa fil-kampanja.
Din hija realta’ li qed tqajjem mistoqsijiet dejjem aktar serji dwar jekk il-kunċett tradizzjonali tal-“ġurnata tas-skiet” għadux jagħmel sens fid-dinja moderna.

Storikament, il-ġurnata ta’ silenzju kienet introdotta biex il-votanti jingħataw spazju ta’ riflessjoni qabel jivvutaw. L-idea kienet sempliċi: wara kampanja elettorali intensa, il-poplu għandu jkollu perjodu mingħajr propaganda politika biex jaħseb bil-kalma qabel jieħu d-deċiżjoni finali tiegħu.

F’era dominata mill-gazzetti, ir-radju u t-televiżjoni, dan il-prinċipju kien aktar faċli biex jiġi infurzat. Il-partiti kienu jieqfu mill-attivitajiet uffiċjali tagħhom, il-midja kienet tirrispetta ċerti limiti, u l-kampanja effettivament kienet tieħu pawża temporanja. Iżda llum ir-realta’ hija kompletament differenti.

Il-midja soċjali bidlet totalment il-mod kif il-politika tiġi komunikata u kkunsmata. Facebook, Instagram, TikTok, X u pjattaformi oħra għamlu l-informazzjoni immedjata, kontinwa u impossibbli kważi biex tiġi kkontrollata. Anke meta l-partiti uffiċjalment jieqfu mill-kampanja tagħhom, il-kontenut politiku jibqa’ jiċċirkola bla waqfien online.

Fil-fatt, ħafna drabi l-aktar messaġġi politiċi qawwija jkomplu jinxterdu proprju waqt il-ġurnata tas-skiet. Filmati, memes, kummenti, live streams u anke reklami mmirati jibqgħu jilħqu lill-votanti sal-aħħar mument.

Dan joħloq kontradizzjoni evidenti. Filwaqt li l-midja tradizzjonali tkun marbuta b’restrizzjonijiet legali jew etiċi, il-midja soċjali tibqa’ spazju kważi mingħajr kontroll reali. Il-konversazzjoni politika ma tieqafx — sempliċement tinbidel fil-forma tagħha.

Dan wassal biex ħafna jibdew jistaqsu jekk il-liġijiet u r-regoli elettorali humiex għadhom jirriflettu r-realta’ moderna. Għax jekk il-votanti xorta jibqgħu esposti kontinwament għal kontenut politiku online, x’inhu eżattament l-iskop prattiku tal-ġurnata tas-skiet?

Il-verita’ hi li llum il-fruntiera bejn kampanja uffiċjali u komunikazzjoni informali saret kważi impossibbli biex tiġi definita. Kandidat jista’ ma jagħmilx attivita’ politika uffiċjali, iżda supporter tiegħu jista’ jxerred messaġġ politiku li jilħaq eluf ta’ nies fi ftit minuti.

Barra minn hekk, ħafna mill-kontenut politiku online ma jiġix direttament mill-partiti politiċi. Jiġi minn influencers, attivisti, paġni indipendenti jew sempliċement minn utenti ordinarji. Dan jagħmilha ħafna aktar diffiċli biex jiġu infurzati regoli tradizzjonali maħsuba għal era differenti.

L-effett tal-midja soċjali fuq l-andament tal-elezzjonijiet sar enormi. Illum il-kampanja ma tibqax limitata għal mass meetings jew spots fuq it-televiżjoni. Il-battalja politika qed tintrebaħ jew tintilef ukoll fuq il-mobile phone tal-votant.

Il-midja soċjali tippermetti lill-partiti u lill-kandidati jilħqu lill-votanti direttament, mingħajr il-filtru tal-midja tradizzjonali. Dan għandu aspetti pożittivi, għax jagħmel il-politika aktar immedjata u aktar aċċessibbli. Iżda għandu wkoll aspetti problematiċi.
Waħda mill-akbar problemi hija l-veloċita’ li biha tista’ tinfirex informazzjoni falza jew manipulattiva.

Fil-ġranet tal-kampanja, speċjalment lejn l-aħħar, ħafna drabi naraw ammont kbir ta’ messaġġi emozzjonali, spekulazzjonijiet jew kontenut maħsub biex jinfluwenza lill-votanti istantanjament.

F’ambjent bħal dan, il-kunċett ta’ “ġurnata ta’ riflessjoni kalma” jidher dejjem aktar diffiċli biex iseħħ fil-prattika. Dan ma jfissirx neċessarjament li l-prinċipju wara l-ġurnata tas-skiet huwa ħażin. Fil-fatt, l-idea li l-votant għandu jkollu spazju biex jirrifletti mingħajr storbju politiku għadha valida ħafna. Il-problema hija li t-teknoloġija bidlet kompletament il-kuntest li fih inħolqu dawn ir-regoli.

Forsi għalhekk il-mistoqsija llum m’għadhiex jekk għandux ikun hemm silenzju jew le, iżda kif nistgħu naddattaw ir-regoli demokratiċi għal realta’ diġitali ġdida.

Xi pajjiżi diġa’ qed jiffaċċjaw dawn id-dibattiti. Hemm min qed jargumenta li l-ġurnata tas-skiet għandha tiġi abolita għax saret ineffettiva. Oħrajn jemmnu li għandha tinżamm bħala prinċipju simboliku u demokratiku, anke jekk diffiċli biex tiġi infurzata kompletament.

F’Malta wkoll dan id-dibattitu jidher inevitabbli. Il-politika Maltija hija fost l-aktar attivi fuq il-midja soċjali, u l-elezzjonijiet saru dejjem aktar dipendenti fuq il-komunikazzjoni online. Għal ħafna votanti, il-midja soċjali hija l-ewwel sors ta’ informazzjoni politika tagħhom.

Dan ifisser ukoll li l-mod kif jiġu ffurmati l-opinjonijiet politiċi nbidel. Fil-passat, ħafna votanti kienu jiddependu prinċipalment fuq il-gazzetti jew il-bullettini tal-aħbarijiet. Illum l-informazzjoni tasal frammentata, immedjata u ħafna drabi emozzjonali.
Dan għandu effett dirett fuq il-mod kif jiġu esperjenzati l-elezzjonijiet. Il-kampanja ma tibqax biss sensiela ta’ attivitajiet organizzati mill-partiti, iżda fluss kontinwu ta’ reazzjonijiet, kontroversji u messaġġi online li qatt ma jieqfu kompletament.

Madankollu, minkejja dawn il-bidliet kollha, jibqa’ fatt fundamentali wieħed: il-vot finali għadu f’idejn iċ-ċittadin. Il-midja soċjali tista’ tinfluwenza, timmobilizza jew saħansitra tħawwad, iżda fl-aħħar mill-aħħar il-votant jibqa’ responsabbli mid-deċiżjoni tiegħu.

Forsi proprju għalhekk illum aktar minn qatt qabel hemm bżonn ta’ maturita’ demokratika akbar. F’dinja fejn l-informazzjoni tiċċirkola bla waqfien u fejn il-pressjoni emozzjonali tal-kampanja tibqa’ għaddejja sal-aħħar sekonda, il-votant għandu bżonn ikun aktar kritiku, aktar attent u aktar kapaċi jiddistingwi bejn argument serju u propaganda immedjata.

Il-ġurnata tal-votazzjoni tibqa’ mument sagru għad-demokrazija, anke f’era diġitali. Iżda huwa ċar li r-regoli u l-kultura politika li mdorrijin bihom qed jiġu sfidati minn realta’ teknoloġika ġdida li qed tbiddel kollox.

U forsi wasal iż-żmien li nibdew niddiskutu b’mod aktar serju jekk il-kunċett tradizzjonali tas-skiet elettorali għadux adattat għad-dinja tal-lum — jew jekk għandniex bżonn nifhmu d-demokrazija moderna b’mod differenti.