Il-Politika f’Pajjiżna
Minn Osservatur Politiku
Il-politika Maltija għandha problema li ilha magħna wisq: tendenza qawwija lejn gwadanji immedjati u kalkoli elettorali qosra, minflok viżjoni ċara u pjanar fit-tul. Il-partiti, kemm fil-gvern kif ukoll fl-oppożizzjoni, ħafna drabi jidħlu f’dibattitu li jdur madwar min se jirbaħ il-punt tal-ġurnata, min se jagħmel headline aħjar, jew min se jikseb vantaġġ politiku temporanju. Dan mhux biss jnaqqas il-kwalità tad-diskors politiku, iżda jħalli impatt dirett fuq il-mod kif jitmexxa l-pajjiż.
Jekk irridu demokrazija aktar maturata u effettiva, il-partiti jridu jinkoraġġixxu dibattitu politiku li jiffoka aktar fuq policies konkreti u pjanar fit-tul milli fuq gwadanji żgħar għal termini qosra.
Il-problema mhijiex li l-politika għandha element ta’ kompetizzjoni — dan huwa naturali u meħtieġ. Il-problema hi meta l-kompetizzjoni ssir fini fiha nnifisha, u mhux mezz biex jiġu offruti soluzzjonijiet aħjar għaċ-ċittadini. Meta d-diskors politiku jinżel għal livell ta’ reazzjoni immedjata, ta’ attakki personali jew ta’ slogans vojta, il-politika titlef l-iskop tagħha.
Il-pajjiż ma jistax jitmexxa b’politika ta’ “headline” jew ta’ ġurnata.
Sfidi bħall-għoli tal-ħajja, l-iżvilupp sostenibbli, l-infrastruttura, l-edukazzjoni u s-saħħa jeħtieġu ħsieb fit-tul, konsistenza u kuraġġ biex jittieħdu deċiżjonijiet li forsi ma jagħtux riżultati immedjati, iżda li jkunu ta’ benefiċċju għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin.
Madankollu, ħafna drabi naraw il-kuntrarju.
Naraw politiki mfassla biex jagħtu riżultat immedjat jew biex jikkalmaw pressjoni momentanja, mingħajr ma jiġu indirizzati l-kawżi fundamentali tal-problemi. Naraw wegħdiet li jinstemgħu tajjeb, iżda li ma jkunux akkumpanjati minn pjan ċar dwar kif se jiġu implimentati jew finanzjati.
Dan joħloq ċirku vizzjuż.
Il-politika ssir reattiva aktar milli proattiva. Il-partiti jistennew li tinqala’ problema qabel ma jaġixxu, u meta jaġixxu jagħmlu dan b’mod li jindirizza s-sintomu aktar milli l-kawża. Ir-riżultat huwa nuqqas ta’ direzzjoni ċara u sens ta’ frustrazzjoni fost iċ-ċittadini.
Allura kif nistgħu nbiddlu dan?
L-ewwel nett, hemm bżonn ta’ bidla fil-mentalità tal-partiti politiċi.
Il-partiti jridu jifhmu li l-elettorat qed isir aktar matur u aktar eżiġenti. Iċ-ċittadini ma jridux biss kritika tal-avversarju; iridu soluzzjonijiet konkreti. Iridu jafu x’inhi l-viżjoni għal pajjiżna, kif se tintlaħaq, u x’inhuma l-prijoritajiet reali.
Dan ifisser li l-partiti għandhom jinvestu aktar fir-riċerka, fl-iżvilupp ta’ policies u fil-konsultazzjoni mal-esperti u mal-komunità. Policy tajba ma tinħoloqx f’lejl wieħed u lanqas biex tissodisfa ċiklu ta’ aħbarijiet. Teħtieġ studju, analiżi u impenn fit-tul.
It-tieni nett, hemm bżonn ta’ aktar trasparenza u serjetà fid-diskors politiku.
Meta jitressqu proposti, dawn għandhom ikunu akkumpanjati minn dettalji ċari: kemm se jiswew, kif se jiġu implimentati, u x’impatt se jkollhom. Dan mhux biss jgħin lill-elettorat jifhem aħjar, iżda jżid ukoll il-kredibbiltà tal-partiti.
It-tielet nett, hemm rwol importanti għall-media u għas-soċjetà ċivili.
Il-mod kif jiġu rrappurtati u diskussi l-kwistjonijiet politiċi għandu impatt dirett fuq il-livell tad-dibattitu. Jekk il-fokus jibqa’ fuq kontroversji żgħar u ġlied politiku, dan jinkoraġġixxi lill-partiti jkomplu f’dik id-direzzjoni. Imma jekk il-fokus jitmexxa lejn policies, ideat u soluzzjonijiet, il-partiti jkollhom inċentiv biex jadattaw.
Fl-istess ħin, iċ-ċittadini għandhom ukoll responsabbiltà.
Il-politika li jkollna hija riflessjoni tas-soċjetà li aħna. Jekk nagħtu aktar importanza lil min jagħmel attakk brillanti milli lil min jippreżenta policy serja, inkunu qed nagħtu sinjal ċar lill-politiċi dwar x’irridu. Għalhekk, irridu nkunu aktar kritiċi u aktar impenjati, u napprezzaw diskors li joffri kontenut reali.
Importanti wkoll li nifhmu li pjanar fit-tul ma jfissirx nuqqas ta’ azzjoni immedjata.
Hemm sitwazzjonijiet fejn hemm bżonn interventi urġenti. Iżda dawn għandhom ikunu parti minn viżjoni akbar, mhux sostitut għaliha. Il-bilanċ bejn il-preżent u l-futur huwa essenzjali għal governanza effettiva.
Pajjiż li jippjana biss għal-lum jispiċċa jħallas prezz għada.
Dan narawh f’diversi oqsma. Fl-infrastruttura, fejn deċiżjonijiet qosra jwasslu għal problemi fit-tul. Fl-ambjent, fejn nuqqas ta’ viżjoni jwassal għal telf irreversibbli. Fl-ekonomija, fejn nuqqas ta’ strateġija jista’ jnaqqas il-kompetittività tal-pajjiż.
Dawn huma kollha eżempji ta’ kif politika mingħajr pjanar fit-tul tista’ tkun għalja.
Għalhekk, il-partiti għandhom juru kuraġġ.
Kuraġġ biex jieħdu deċiżjonijiet li forsi ma jkunux popolari immedjatament, iżda li jkunu meħtieġa. Kuraġġ biex jispjegaw dawn id-deċiżjonijiet lill-pubbliku b’mod ċar u onest. U kuraġġ biex jaħdmu fuq policies li jmorru lil hinn minn ċiklu elettorali.
Fl-aħħar mill-aħħar, il-kwistjoni hija waħda ta’ viżjoni.
X’tip ta’ pajjiż irridu nkunu? Pajjiż li jsegwi l-ġurnata, jew pajjiż li jippjana għall-futur? Pajjiż li jiffoka fuq min jirbaħ il-punt politiku, jew pajjiż li jfittex soluzzjonijiet li jaħdmu?
It-tweġiba għandha tkun ċara.
Jekk irridu Malta li tkun sostenibbli, ġusta u kompetittiva, irridu politika li tkun ibbażata fuq ideat, mhux biss fuq reazzjonijiet. Irridu dibattitu li jħares ’il quddiem, mhux biss lejn il-vantaġġ immedjat.
Dan mhux se jiġri waħdu.
Jeħtieġ impenn mill-partiti, pressjoni mill-media, u domanda mill-elettorat. Iżda huwa bidla possibbli — u meħtieġa.
Għax fl-aħħar mill-aħħar, il-politika mhijiex dwar min jirbaħ illum.
Hija dwar kif nibnu għada.