Il-Pagi f’Pajjiżna

Minn Osservatur Politiku

F’pajjiżna, l-iskeda tal-pagi għaddejja minn żmien ta’ diskussjoni kontinwa. Ħafna drabi jinstema’ kif il-qagħda ekonomika hi b’saħħitha, kif il-pajjiż qed jikber u kif l-indikaturi makroekonomiċi juru progress. Iżda waħda mill-aktar realtajiet li ħarġu minn rapporti reċenti hija li ż-żidiet fil-pagi lill-ħaddiema f’Malta huma fost l-inqas fl-Unjoni Ewropea. Din hija statistika li għandha tagħtina ħjiel serju dwar kemm il-ħaddiema qed jiswew tassew fil-pajjiż tagħna u x’inhi s-sitwazzjoni ta’ fejn sejjer il-pajjiż fir-rigward tal-ġustizzja ekonomika.

Skont dejta li ġiet ippubblikata reċentement, il-mira jew il-medja ta’ żidiet fil-pagi f’Malta tinsab l-isfel ħafna meta mqabbla ma’ pajjiżi Ewropej. Fil-prattika, dan ifisser li minkejja tkabbir ekonomiku sostenut u rata ta’ impjiegi baxxa, il-pagi reali — l-ammont ta’ flus li ħaddiem iġib id-dar wara spejjeż u inflazzjoni — ma jkunux qed jiżdiedu malajr biżżejjed biex jgħaddu l-benefiċċji tat-tkabbir lill-ħaddiema infushom. Dan mhux biss numru fl-istatistika. Huwa riflessjoni tad-diskrepanza bejn dak li l-ekonomija tista’ tagħmel u dak li l-ħaddiema verament jaraw fil-but tagħhom wara ġurnata twila ta’ xogħol.

Meta nħarsu lejn pajjiżi oħra fl-Unjoni Ewropea, naraw li f’ħafna minnhom żidiet fil-pagi kienu aktar sostanzjali jew konsistenti mat-tkabbir tal-produttivita’ u tal-ekonomija ġenerali. Dan jagħti indikazzjoni li filwaqt li pajjiżi oħra setgħu jassiguraw li l-progress ekonomiku jmur lura lejn dawk li joħolqu dak il-valur — il-ħaddiema — f’pajjiżna dan mhux qed iseħħ biżżejjed.

F’ċerti pajjiżi Ewropej, l-għanijiet taż-żidiet fil-pagi jiġu mmirati mhux biss fuq kif sejjer l-istat ekonomiku, iżda wkoll fuq il-ħtieġa li jiġu indirizzati l-ispejjeż għoljin tal-ħajja, inklużi l-kera, it-trasport u s-servizzi bażiċi. Filwaqt li f’dan il-jum u din il-ġurnata, Malta għandha valuri ta’ prezzijiet li qegħdin jostru l-budgets tal-familji, il-pagi ma jlaħqux biżżejjed għall-pressjoni reali li qed jħossu l-ħaddiema.

Meta nitkellmu dwar żidiet fil-pagi, irridu nifhmu d-differenza bejn ħlas nominali u ħlas reali. Żieda nominali li tidher tajba fuq il-karta tista’ titlef il-valur tagħha malajr jekk l-infiq u l-ispejjeż tal-ħajja jkunu qed jiżdiedu aktar malajr. Dan huwa l-każ li qed naraw f’Malta jiġifieri żidiet fil-pagi li jistgħu jidhru tajbin fuq medja statistika, iżda li verament ma jżommux il-pass mal-ispejjeż li qed jaffaċjaw il-ħaddiema.

Spejjeż bħall-kera tad-dar, l-ikel u s-servizzi bażiċi mhumiex diskorsi politiċi imma huma verita’ ta’ kuljum għall-familji. Meta dawn l-ispejjeż jitilfu l-kontroll fuq ir-rati tal-pagi, irridu nistaqsu lilna nfusna jekk tassew il-pajjiż qed iġib sostenn tajjeb tal-progress ekonomiku għall-ħaddiema.
Il-ħaddiema huma l-mutur tal-progress ekonomiku.

Mingħajr dawk li jaħdmu kuljum biex jagħtu servizz lin-negozji, li jniedu prodotti, li jassiguraw tħaddim ta’ infrastruttura jew li jservu l-komunita’ f’postijiet tax-xogħol b’diversi livelli ta’ responsabilita’, il-pajjiż ma jkunx jista’ jikseb l-istess livelli ta’ tkabbir li tant niftaħru bihom.

Meta niddiskutuhom bħala ħaddiema b’valur, irridu nħarsu lejn kif il-pagi jikkontribwixxu għall-ħajja b’saħħitha u b’kisbiet soċjali. Paga li ma tippermettix lill-ħaddiem u lill-familja tiegħu jgħixu b’livell ta’ sigurta’ u dinjita mhijiex paga vera. U meta ż-żidiet fil-pagi jarawhom jittieklu mill-inflazzjoni u mill-ispejjeż, il-pajjiż qed jitfa’ żewġ gruppi – dawk li jgawdu mill-għoti ta’ benefiċċji u dawk li jitħabtu biex ilaħħqu mal-ħajja ta’ kuljum — f’kundizzjoni ta’ inugwaljanza li ma tissodisfax il-prinċipju tal-ġustizzja soċjali.

Żidiet mifruxa bil-mod fil-pagi ma jħallux impatt biss fuq il-poter tal-konsum tal-ħaddiema; għandhom riperkussjonijiet fuq livell soċjali akbar. Familji li jitħabtu biex ilaħħqu mal-ispejjeż jistgħu jħossu tnaqqis fil-kwalita’ tal-ħajja, kemm jekk dan jinvolvi limitazzjoni fuq opportunitajiet edukattivi għat-tfal, jew ftit opportunitajiet ta’ divertiment u parteċipazzjoni fil-ħajja soċjali.

Barra minn hekk, meta l-pagi ma jżidux b’mod konsistenti, dan jista’ jwassal għal konsum aktar limitat, u b’hekk għal tkabbir ekonomiku li jkun flimkien ma’ bilanċ ekonomiku baxx. L-ekonomija ma tistax tikber biss fuq produzzjoni — trid tkun sostnuta wkoll mill-konsum tal-popolazzjoni.
Ir-realta’ li ż-żidiet fil-pagi f’pajjiżna huma fost l-inqas fl-Unjoni Ewropea għandha tkun sejħa ta’ attenzjoni għal policymakers. Din mhijiex sempliċiment kwistjoni ta’ statistika imma hija dejta li tgħid b’mod ċar li hemm nuqqas fil-politika tas-suq tax-xogħol, fil-miżuri għall-promozzjoni tal-kisba ekonomika għall-ħaddiema u fil-mod kif nagħtu prijorita’ lill-intrapriża u lill-ħaddiem flimkien.

Politiki attivi tas-suq tax-xogħol li jiffokaw fuq titjib tal-ħiliet u l-produttivita’, inċentivi għal negozji li joffru xogħol b’pagi kompetittivi, u mekkaniżmi li jnaqqsu l-ispejjeż għoljin, jistgħu jkunu parti minn soluzzjoni iktar usa’.

Wieħed mill-punti li għandu jiġi kkunsidrat hu li sseħħ reviżjoni tal-mudell tal-ħlas minimu fuq bażi regolari, bħalma jsir f’ħafna pajjiżi oħra fl-Unjoni Ewropea, sabiex jiġi żgurat li jinżamm l-allinjament mal-ispejjeż reali tal-ħajja. Dan jista’ jgħin sabiex il-ħaddiema li jaqilgħu l-paga minima jkunu jistgħu jgħixu b’aktar sigurta’.

Barra minn hekk, incentivi fiskali għal impjiegi b’pagi aktar għoljin jistgħu jiffaċilitaw trasferiment ta’ riżorsi lejn setturi fejn il-produzzjoni u l-valur miżjud huma akbar. Dan mhux biss isaħħaħ il-pagi, iżda jsaħħaħ ukoll l-ekonomija b’mod ġenerali.

Investiment fl-edukazzjoni u fit-taħriġ professjonali għandu rwol fundamentali fi kwalunkwe strateġija li trid ittejjeb il-pagi fil-pajjiż. Żgħażagħ b’ħiliet avvanzati huma aktar disponibbli għal impjiegi b’paga ogħla. Ħaddiema li jkomplu jsaħħu l-kompetenzi tagħhom fuq tul tal-karriera tagħhom ukoll ikunu f’pożizzjoni aħjar li jirranġaw ruħhom f’pożizzjonijiet aktar b’valur miżjud. Iż-żieda fil-pagi mhijiex tmiss biss il-miżuri ekonomiċi iżda qed tmiss ukoll il-kultura ta’ investiment fil-kapital uman.

Ir-realta’ li ż-żidiet fil-pagi f’Malta huma fost l-inqas fl-Unjoni Ewropea hija sejħa għal diskussjoni serja — mhux biss fil-Parlament, iżda fis-soċjeta’ kollha. Malta ma tistax tibqa’ titkellem biss dwar tkabbir ekonomiku jekk dan ma jmurx id f’id mal-progress tal-ħaddiema li jagħmlu dan kollu possibbli.

Il-pagi m’għandhomx jibqgħu kwistjoni sekondarja wara l-indikaturi makroekonomiċi. Huma parti integrali mill-vera kejl ta’ suċċess: jekk il-familji jħossuhom siguri, jekk iż-żgħażagħ jaraw opportunita’, jekk il-ħaddiema jistgħu jgħixu b’dinjita’ u jekk il-pagi jżommu l-pass mal-ispejjeż tal-ħajja, allura nistgħu nitkellmu verament dwar pajjiż li jmur ’l quddiem.

Huwa żmien biex il-politika, l-intrapriżi u l-ħaddiema jiltaqgħu fil-mira ta’ xogħol li mhux biss joħloq prosperita’, iżda joħloq prosperita’ li tinkludi lil kulħadd. U dan hu li veru jagħmel lil Malta post aħjar għall-lum u għall-futur.