It-8 ta’ Marzu
Minn Osservatur Politiku
Kull sena, fit-8 ta’ Marzu, id-dinja tiċċelebra l-International Women’s Day. Din mhijiex biss ġurnata ta’ tifkira jew ċelebrazzjoni simbolika, iżda mument importanti ta’ riflessjoni dwar il-progress li sar fil-qasam tad-drittijiet tan-nisa u dwar l-isfidi li għadhom jeżistu. Huwa jum li jfakkarna kemm il-kontribut tan-nisa kien u jibqa’ essenzjali għall-iżvilupp tas-soċjeta’ tagħna.
Il-Jum Internazzjonali tal-Mara għandu għeruq storiċi profondi. Twieled mill-movimenti soċjali tal-bidu tas-seklu għoxrin meta n-nisa bdew jorganizzaw ruħhom biex jitolbu kundizzjonijiet tax-xogħol aħjar, drittijiet politiċi u ugwaljanza fil-ħajja pubblika. Dak iż-żmien, ħafna nisa kienu jaħdmu f’kundizzjonijiet diffiċli, b’pagi baxxi u mingħajr protezzjoni legali adegwata. Il-ġlieda tagħhom kienet waħda kuraġġuża u persistenti, u wasslet għal bidliet li llum ħafna drabi nqisuhom bħala ovvji.
Illum, nistgħu ngħidu li sar progress sostanzjali. F’ħafna pajjiżi, in-nisa għandhom drittijiet politiċi sħaħ, inkluż id-dritt tal-vot u l-possibbilta’ li jokkupaw karigi pubbliċi. In-nisa huma preżenti fl-edukazzjoni, fil-professjonijiet u fil-ħajja ekonomika b’mod li kien diffiċli nimmaġinaw ftit għexieren ta’ snin ilu. Madankollu, minkejja dan il-progress, il-ġlieda għall-ugwaljanza reali għadha ma spiċċatx.
Waħda mill-isfidi ewlenin li għadhom jiffaċċjaw in-nisa hija d-differenza fil-pagi bejn l-irġiel u n-nisa. F’ħafna pajjiżi, in-nisa għadhom jaqilgħu inqas mill-irġiel għal xogħol simili jew ta’ valur ugwali. Din il-kwistjoni mhijiex biss ekonomika, iżda wkoll soċjali, għax tirrifletti strutturi u mentalitajiet li għadhom jeħtieġu bidla.
Aspett ieħor importanti huwa l-parteċipazzjoni tan-nisa fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Minkejja żieda gradwali fil-preżenza tan-nisa fil-politika u fil-pożizzjonijiet ta’ tmexxija, ir-rappreżentanza għadha mhux proporzjonata mal-popolazzjoni. Meta n-nisa jkunu preżenti madwar il-mejda fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet, il-politika ssir aktar inklużiva u sensittiva għall-bżonnijiet differenti tas-soċjeta’.
Il-Jum tal-Mara huwa wkoll opportunita’ biex nirrikonoxxu l-kontribut enormi tan-nisa fil-ħajja ta’ kuljum. Ħafna drabi, ix-xogħol li jagħmlu n-nisa fil-familja u fil-komunita’ ma jkunx dejjem rikonoxxut biżżejjed. Il-kura tat-tfal, il-ħarsien tal-anzjani u l-ġestjoni tal-ħajja domestika huma responsabbiltajiet li ħafna drabi jaqgħu b’mod sproporzjonat fuq in-nisa.
Madankollu, dawn ir-responsabbiltajiet mhumiex sempliċement xogħol domestiku; huma parti mill-pedament tas-soċjeta’. Mingħajr dan ix-xogħol ta’ kura u appoġġ, ħafna sistemi ekonomiċi u soċjali ma jkunux jistgħu jiffunzjonaw. Għalhekk huwa importanti li l-politika pubblika tirrikonoxxi u tappoġġja dan il-kontribut permezz ta’ politiki li jiffaċilitaw bilanċ aħjar bejn ix-xogħol u l-ħajja privata.
F’Malta wkoll rajna bidliet importanti fl-aħħar snin. Aktar nisa qed jidħlu fid-dinja tax-xogħol u qed jokkupaw pożizzjonijiet ta’ responsabbilta’ f’diversi setturi, inkluż fl-edukazzjoni, fil-mediċina, fil-liġi u fin-negozju. Dan huwa sinjal ta’ soċjeta’ li qed tevolvi u li qed tirrikonoxxi l-potenzjal sħiħ tan-nisa tagħha.
Madankollu, għad hemm sfidi li jridu jiġu indirizzati. Il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-familja jibqa’ sfida għal ħafna nisa, speċjalment meta s-servizzi ta’ kura jew il-flessibilita’ fuq il-post tax-xogħol ma jkunux adegwati biżżejjed. Barra minn hekk, il-vjolenza domestika u l-abbuż kontra n-nisa jibqgħu realtajiet li jeħtieġu attenzjoni kontinwa u politika serja ta’ prevenzjoni u protezzjoni.
Il-Jum tal-Mara għandu wkoll dimensjoni edukattiva importanti. Huwa mument biex nippromwovu valuri ta’ rispett, ugwaljanza u opportunita’ għal kulħadd. L-edukazzjoni għandha rwol kruċjali biex tinbena kultura fejn is-subien u l-bniet jikbru jemmnu fil-potenzjal ugwali tagħhom u jirrispettaw lil xulxin.
Il-midja u l-istituzzjonijiet għandhom ukoll responsabbilta’ li jippreżentaw mudelli pożittivi ta’ nisa f’diversi oqsma. Meta ż-żgħażagħ jaraw nisa li rnexxew fil-karrieri tagħhom, fil-politika jew fil-komunita’, dan joħloq ispirazzjoni u jsaħħaħ il-fiduċja fil-possibbiltajiet tagħhom stess.
Fl-aħħar mill-aħħar, il-Jum Internazzjonali tal-Mara mhuwiex biss dwar in-nisa. Huwa dwar soċjeta’ aktar ġusta u bilanċjata għal kulħadd. Meta n-nisa jkollhom opportunitajiet ugwali, is-soċjetà kollha tibbenefika — ekonomikament, soċjalment u kulturalment.
Il-progress li sar tul l-aħħar mitt sena huwa sinifikanti, iżda l-istorja turina li kull kisba trid tiġi mħarsa u msaħħa. L-ugwaljanza ma tiġix awtomatikament; hija riżultat ta’ impenn kontinwu, politika responsabbli u bidla fil-mentalita’.
Għalhekk, meta niċċelebraw il-Jum tal-Mara, għandna nagħmlu dan b’żewġ sentimenti: gratitudni lejn dawk li ġġieldu qabilna u determinazzjoni biex inkomplu nibnu soċjeta’ fejn kull persuna — mara jew raġel — tkun tista’ tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha.
Dan huwa l-veru tifsir tal-ġurnata: mhux biss ċelebrazzjoni, iżda impenn kollettiv lejn futur aktar ġust, aktar ugwali u aktar uman.