Studju tal-NAO Jikkonferma li qed Jiżdiedu l-Familji li Ma Jistgħux Ileħħqu mal-Ħajja
Minn Osservatur Politiku
Studju ppubblikat mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika (National Audit Office) jikkonferma realta’ li ħafna familji Maltin ilhom iħossu fuq ġildhom jiġifieri li hemm eluf ta’ familji li qed jibqgħu lura, partikolarment dawk li jiddependu fuq benefiċċji soċjali bħala s-sors ewlieni jew uniku ta’ dħul tagħhom. Din mhijiex biss statistika imma hija twissija serja dwar il-qagħda soċjali u ekonomika tal-pajjiż.
Il-konklużjonijiet ta’ dan l-istudju għandhom iqanqlu riflessjoni nazzjonali dwar kemm il-politiki soċjali tagħna qed ilaħħqu mar-realta’ tal-għoli tal-ħajja, mal-bidliet fis-suq tax-xogħol u mal-isfidi ġodda li qed jiffaċċjaw il-familji.
Matul l-aħħar snin, il-prezzijiet tal-kera, tal-ikel u tas-servizzi bażiċi żdiedu b’mod sinifikanti. Filwaqt li xi setturi tal-ekonomija rreġistraw tkabbir, mhux kulħadd ħass dan it-tkabbir fil-but tiegħu. Familji li jiddependu fuq allowances, pensjonijiet minimi jew għajnuniet oħra sabu ruħhom f’sitwazzjoni fejn id-dħul tagħhom ma laħaqx il-pass mal-inflazzjoni.
Dan ifisser li anke meta l-benefiċċji jiżdiedu nominalment, fil-prattika l-valur reali tagħhom jista’ jonqos. L-istudju tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika juri li hemm familji li qed jitħabtu biex ilaħħqu ma’ spejjeż bażiċi bħal kontijiet tad-dawl u l-ilma, xiri ta’ prodotti essenzjali u spejjeż relatati mal-edukazzjoni tat-tfal.
Is-sistema tal-benefiċċji soċjali f’Malta hija mfassla biex tipprovdi xibka ta’ sigurta’ għal dawk li jinsabu f’diffikulta’. Madankollu, meta numru kbir ta’ familji jiddependu kompletament fuq dawn il-benefiċċji, dan iqajjem mistoqsijiet dwar kemm is-sistema qed toħloq opportunitajiet biex dawn il-familji joħorġu miċ-ċirku tal-faqar.
L-istudju jindika li hemm każijiet fejn il-benefiċċji ma jkunux biżżejjed biex jiggarantixxu livell ta’ għajxien diċenti. Dan jista’ jwassal għal sitwazzjonijiet ta’ deprivazzjoni soċjali, fejn it-tfal ma jkollhomx aċċess għall-istess opportunitajiet bħal sħabhom, jew fejn il-ġenituri jkollhom jagħmlu kompromessi diffiċli bejn spejjeż differenti.
Waħda mill-aktar aspetti preokkupanti hija l-faqar relattiv. Anke jekk Malta għandha rata ta’ qgħad baxxa u ekonomija li qed tikber, xorta hemm porzjon tal-popolazzjoni li qed iħossu li qed jitħalla lura. Meta d-distakk bejn id-dħul tal-familji jikber, jinħolqu tensjonijiet soċjali u tnaqqis fil-koeżjoni komunitarja.
Familji li jiddependu fuq benefiċċji huma partikolarment vulnerabbli għal kull xokk ekonomiku – kemm jekk ikun żieda fil-prezzijiet tal-ikel, kemm jekk ikun spiża medika mhux mistennija. Mingħajr buffer finanzjarju, dawn il-familji jistgħu jidħlu faċilment f’dejn jew f’sitwazzjonijiet ta’ diffikulta’ kronika.
Meta familja tibqa’ lura ekonomikament, l-aktar li jsofru huma t-tfal. Studji internazzjonali juru li t-tfal li jikbru f’familji bi dħul baxx huma aktar suxxettibbli għal diffikultajiet edukattivi u soċjali. F’Malta, dan ifisser li rridu nħarsu lejn il-problema mhux biss bħala kwistjoni ta’ għajnuna finanzjarja, iżda wkoll bħala investiment fil-futur tal-pajjiż.
Jekk it-tfal ma jingħatawx opportunitajiet indaqs, kemm fl-edukazzjoni, fl-attivitajiet sportivi jew kulturali, inkunu qed nirriskjaw li nżommu ċ-ċiklu tal-faqar għaddej minn ġenerazzjoni għal oħra.
Ir-rapport tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għandu jservi bħala sejħa għal riforma. Mhux biżżejjed li jiżdiedu l-benefiċċji b’mod sporadiku imma hemm bżonn strateġija komprensiva li tindirizza kemm il-livell tad-dħul kif ukoll l-opportunitajiet ta’ impjieg u taħriġ.
Politika attiva tas-suq tax-xogħol, investiment fit-taħriġ u programmi mmirati għal ġenituri li jridu jerġgħu jidħlu fid-dinja tax-xogħol huma kruċjali. Fl-istess ħin, is-sistema trid tkun flessibbli biżżejjed biex tappoġġja lil dawk li għal raġunijiet validi ma jistgħux jaħdmu.
Filwaqt li l-Gvern għandu responsabbilta’ ewlenija, ir-rwol tal-komunita’ u tal-organizzazzjonijiet volontarji jibqa’ essenzjali. Ħafna drabi huma dawn l-entitajiet li l-ewwel jindunaw bil-problemi u jipprovdu appoġġ dirett lil familji fil-bżonn.
Madankollu, dawn l-isforzi ma jistgħux jissostitwixxu politika nazzjonali effettiva. Huma jistgħu jikkumplimentawha, iżda mhux jieħdu postha.
Fid-dawl ta’ dan l-istudju, hemm bżonn ta’ aktar trasparenza dwar kif jiġu allokati r-riżorsi u kemm il-miżuri soċjali qed jilħqu l-għanijiet tagħhom. Il-valutazzjoni kontinwa tal-politiki hija essenzjali biex jiġi żgurat li l-għajnuna tasal fejn hemm l-aktar bżonn.
Il-konklużjonijiet tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għandhom jiġu diskussi b’mod miftuħ fil-Parlament u fil-pubbliku, sabiex il-pajjiż kollu jkun jista’ jifhem l-isfidi u jipparteċipa fid-diskussjoni dwar is-soluzzjonijiet.
Il-fatt li eluf ta’ familji f’Malta qed jibqgħu lura, speċjalment dawk li jiddependu fuq benefiċċji soċjali, huwa sinjal li ma nistgħux ninjoraw. Minkejja tkabbir ekonomiku u suċċessi f’ċerti setturi, il-kejl veru tal-progress nazzjonali jinsab f’kemm l-aktar vulnerabbli huma protetti u mogħtija opportunita’.
L-istudju tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għandu jkun katalist għal azzjoni konkreta. Pajjiż b’saħħtu ma jitkejjilx biss bil-figuri ekonomiċi, iżda bil-kwalita’ tal-ħajja ta’ kull familja. U sakemm hemm familji li qed jitħabtu biex ilaħħqu mal-ħajja ta’ kuljum, il-missjoni tagħna bħala soċjeta’ mhijiex kompluta.