Il-Gvern u n-Negozju

Minn Osseravatur Politiku

Il-Gvern għandu jkun forċina għan-negozji u għal min għandu x-xewqa li jibda xi negozju. F’pajjiż żgħir bħalma hu tagħna, fejn ir-riżorsi huma limitati u s-suq domestiku huwa ristrett, kull inizjattiva privata għandha valur kbir. Kull negozju ġdid ifisser opportunita’ ta’ xogħol, innovazzjoni u tkabbir. Għalhekk, il-politika pubblika trid tkun mfassla b’mod li tħeġġeġ, tappoġġja u tiffaċilita mhux li toħloq ostakli bla bżonn.

In-negozju mhuwiex biss sors ta’ profitt għal min jinvesti. Huwa wkoll mutur tal-ekonomija, kreatur tal-impjiegi u fornitur ta’ servizzi u prodotti li jtejbu l-kwalita’ tal-ħajja. Meta l-Gvern joħloq ambjent favorevoli, ikun qed jinvesti indirettament fil-benesseri tas-soċjeta’ kollha.

L-ewwel u qabel kollox, il-Gvern għandu jiżgura ambjent regolatorju ċar u prevedibbli. L-intraprenditur għandu jkun jaf x’inhuma r-regoli tal-logħba u jkun jista’ jippjana fit-tul mingħajr biża’ ta’ tibdil kontinwu jew inċertezza legali. Il-burokrazija żejda hija waħda mill-akbar deterrenti għal min irid jibda negozju. Proċessi twal, formoli kumplessi u dewmien fl-approvazzjonijiet jistgħu joqtlu l-entużjażmu qabel ma jibda.

Dan ma jfissirx li m’għandux ikun hemm regolamentazzjoni. Bil-maqlub, regolamentazzjoni ġusta u effettiva hija essenzjali biex tiġi żgurata kompetizzjoni leali, protezzjoni tal-konsumatur u standards ta’ kwalita’. Iżda r-regoli għandhom ikunu proporzjonati u mfassla b’mod li ma jxekklux l-inizjattiva.

It-tieni, il-Gvern għandu jiffaċilita aċċess għall-finanzjament. Ħafna ideat tajbin ma jaslux biex jitwettqu minħabba nuqqas ta’ kapital inizjali. Hawnhekk jista’ jkollu rwol kruċjali permezz ta’ skemi ta’ garanzija, fondi ta’ investiment u inċentivi fiskali mmirati. Start-ups u negozji żgħar għandhom bżonn appoġġ speċifiku, speċjalment fl-ewwel snin meta r-riskju huwa l-ogħla.

Barra minn hekk, il-politika tat-taxxa għandha tkun waħda li tippremja l-investiment u r-riskju kalkulat. Sistema tat-taxxa li hija ċara, ġusta u kompetittiva tagħmel differenza kbira fid-deċiżjoni ta’ intraprenditur jekk jinvestix jew le. It-taxxa m’għandhiex titqies biss bħala mezz ta’ ġbir ta’ dħul għall-Istat, iżda wkoll bħala għodda ta’ politika ekonomika.
Aspett ieħor fundamentali huwa l-edukazzjoni u t-taħriġ. Il-Gvern għandu jinvesti f’sistema edukattiva li mhux biss tipprepara lill-istudenti għall-impjieg, iżda wkoll tinkoraġġixxi l-ħsieb kreattiv u l-ispirtu intraprenditorjali.

L-intraprenditorija m’għandhiex titqies bħala għażla sekondarja, iżda bħala triq valida u rispettata.
Programmi ta’ mentoring u kollaborazzjonijiet bejn l-istituzzjonijiet edukattivi u s-settur privat jistgħu joħolqu ekosistema vibranti fejn l-ideat jiffjorixxu. Pajjiż li jħeġġeġ lill-innovaturi tiegħu huwa pajjiż li qed jinvesti fil-futur.
L-infrastruttura hija wkoll kruċjali. Konnettivita’ diġitali ta’ kwalita’, sistemi tat-trasport effiċjenti u servizzi pubbliċi moderni jagħmlu differenza diretta fil-kompetittivita’ tan-negozji. F’era diġitali, aċċess għal internet veloċi u affidabbli mhuwiex lussu, iżda neċessita’.

Il-Gvern għandu wkoll ikun sieħeb affidabbli permezz tal-proċess ta’ akkwist pubbliku. Meta jsir b’mod trasparenti u kompetittiv, jista’ joħloq opportunitajiet għal negozji lokali biex jikbru u jiżviluppaw kompetenzi ġodda. L-akkwist pubbliku m’għandux ikun biss transazzjoni; għandu jkun strateġija biex tinbena kapaċita’ nazzjonali.

Hemm ukoll il-bżonn li jiġi promoss suq ġust u kompetittiv. Monopolji jew prattiċi anti-kompetittivi jrażżnu l-innovazzjoni u jagħmlu ħsara lill-konsumaturi. Il-Gvern għandu jiżgura li kulħadd ikollu ċans ġust li jikkompeti, speċjalment negozji żgħar u medji li spiss ikunu aktar vulnerabbli.

Fl-istess ħin, il-Gvern irid ikun attent li ma jidħolx f’kompetizzjoni diretta bla bżonn mas-settur privat. Ir-rwol tiegħu huwa li joħloq il-qafas u l-kundizzjonijiet favorevoli, mhux li jieħu post l-intraprenditur. L-ekonomija tiffjorixxi meta jkun hemm bilanċ bejn inizjattiva privata u regolamentazzjoni pubblika intelliġenti.

Il-kultura wkoll għandha rwol. Pajjiż li jikkritika lil min jipprova u jonqos ma jistax jistenna ħafna innovazzjoni. Il-falliment, meta jkun riżultat ta’ riskju kalkulat u mhux ta’ negliġenza, għandu jitqies bħala parti mill-proċess ta’ tagħlim. Il-Gvern jista’ jikkontribwixxi billi joħloq qafas legali li ma jikkastigax b’mod sproporzjonat lil min ma jirnexxilux fl-ewwel tentattiv.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-messaġġ għandu jkun wieħed ċar: min għandu idea, min għandu ambizzjoni u min lest jaħdem biex joħloq xi ħaġa ġdida, għandu jsib Gvern li jappoġġjah, mhux li jfixklu. Ekonomija dinamika hija mibnija fuq kuraġġ, kreattivita’ u xogħol iebes. Il-politika pubblika għandha tkun alleata ta’ dawn il-valuri.

Jekk irridu pajjiż b’aktar impjiegi ta’ kwalita’, b’aktar innovazzjoni u b’aktar opportunitajiet għaż-żgħażagħ tagħna, irridu Gvern li jifhem li r-rwol tiegħu huwa li jkun forċina. Forċina li tgħolli, li timbotta ’l quddiem u li tiftaħ bibien mhux li tagħlaqhom.

Għax meta n-negozji jikbru b’mod sostenibbli, jikber il-pajjiż kollu magħhom.