Ir-Ritratti ma’ Politiċi Vulnerabbli Għandhom Jieqfu

Minn Osservatur Politiku

Mhux sew li jittieħdu ritratti ma’ Eddie Fenech Adami meta llum huwa bniedem vulnerabbli. Din mhijiex kwistjoni ta’ simpatija politika, ta’ rispett lejn partit jew ta’ qbil jew nuqqas ta’ qbil mal-wirt tiegħu. Hija kwistjoni ta’ prinċipju, ta’ umanita’ u ta’ dinjita’ li għandha tiġi osservata, speċjalment meta persuna tkun f’fażi ta’ ħajjitha fejn ma tistax tiddefendi lilha nnifisha jew tagħżel kif u meta tidher fil-pubbliku.

Il-figuri pubbliċi, speċjalment dawk li ħallew marka profonda fl-istorja ta’ pajjiżna, spiss jibqgħu meqjusa bħala propjetà pubblika, anke meta jaslu f’mument fejn il-ħajja privata tagħhom għandha tkun rispettata aktar minn qatt qabel. Iżda hemm linja ċara li m’għandhiex tinqabeż: meta persuna ssir vulnerabbli minħabba saħħa, eta’ jew kundizzjoni mentali, l-esponiment pubbliku tagħha għandu jieqaf ikun għodda, simbolu jew opportunita’.

Ir-ritratti ma’ persuni vulnerabbli, speċjalment meta dawn jintużaw jew jidhru li qed jintużaw għal skopijiet ta’ viżibilita’, joħolqu sens ta’ skumdita’ morali. Anke jekk l-intenzjoni tkun tajba, jew anke jekk wieħed jipprova jġibhom bħala ġest ta’ rispett jew tifkira, ir-riżultat xorta jista’ jkun wieħed problematiku. Għax il-mistoqsija tibqa’: dik il-persuna kienet f’pożizzjoni li tagħti kunsens infurmat? Kienet qed tifhem għaliex qed jittieħed ir-ritratt u kif seta’ jintuża?

Is-soċjeta’ tagħna saret waħda ossessjonata bl-immaġni. Ritratt illum huwa valuta: jinqasam, jixxandar, jiġi interpretat u wżat skont il-bżonn. Iżda mhux kollox għandu jiġi dokumentat. Hemm mumenti li għandhom jibqgħu privati, u hemm nies li għandhom jitħallew jgħixu b’dinjita’, ’il bogħod mill-lenti tal-kamera. Dan japplika għal kulħadd, iżda b’mod partikolari għal dawk li ma jistgħux jgħidu le.

Eddie Fenech Adami mhuwiex biss eks-Prim Ministru jew figura storika. Huwa wkoll bniedem, b’familja, b’istorja personali u b’dritt fundamentali għall-privatezza u r-rispett. Il-kontribut tiegħu lejn il-pajjiż ma jistax jiġi mnaqqas għal ritratt jew għal mument ta’ esponiment pubbliku f’fażi delikata ta’ ħajtu. Jekk verament irridu nonorawh, dan għandu jsir b’mod dinjituż, mhux permezz ta’ atti li jistgħu jidhru bħala sfruttament, anke jekk mhux intenzjonat.

Din il-kwistjoni tiftaħ diskussjoni usa’ dwar kif nittrattaw lill-anzjani u lill-persuni vulnerabbli fis-soċjeta’ tagħna. Wisq drabi nitkellmu fuq id-dinjita’ fit-teorija, iżda fil-prattika nonqsu milli napplikawha meta tkun l-aktar meħtieġa. Il-vulnerabbilta’ mhijiex dgħufija; hija fażi tal-ħajja li titlob aktar sensittivita’, aktar protezzjoni u aktar rispett.

Hemm ukoll responsabilita’ fuq dawk li huma fil-pubbliku llum. Il-politiċi, il-persuni influwenti u dawk li għandhom pjattaforma għandhom ikunu l-ewwel li jagħtu l-eżempju. Jekk aħna nemmnu f’valuri bħar-rispett, l-etika u l-umanita’, dawn għandhom jintwerew fl-għażliet żgħar daqs kemm fl-azzjonijiet kbar. Li tagħżel li ma tieħux ritratt jista’ jkun att ta’ maturita’ u ta’ rispett akbar minn kwalunkwe ġest pubbliku.

Barra minn hekk, hemm dimensjoni ta’ familja li ma nistgħux ninjoraw. Il-qraba ta’ persuna vulnerabbli għandhom id-dritt li jaraw lill-għeżież tagħhom protetti minn esponiment mhux meħtieġ. L-uġigħ jew l-inkwiet li jista’ jinħoloq minn ritratt li jdur fuq il-midja soċjali jew fil-mezzi tax-xandir huwa reali u għandu jiġi evitat.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-mistoqsija mhijiex x’tippermetti l-liġi, iżda x’tiddettalna l-kuxjenza. Soċjeta’ matura hija waħda li taf meta tieqaf, meta tagħraf il-limiti u meta tpoġġi d-dinjita’ tal-bniedem qabel kull kalkolu ieħor. Li ma jittieħdux ritratti ma’ Eddie Fenech Adami f’din il-fażi ta’ ħajtu mhuwiex att ta’ nuqqas ta’ rispett – huwa minnu nnifsu att ta’ rispett profond.

Jekk tassew irridu nkunu soċjeta’ li tħaddan il-valuri li tant inħobbu nfaħħru, irridu nibdew billi nirrispettaw lill-aktar vulnerabbli fostna. Għax il-kejl veru tal-umanita’ tagħna jidher mhux f’kif nittrattaw lil min hu b’saħħtu u preżenti, imma f’kif nieħdu ħsieb lil min illum għandu bżonn il-protezzjoni u d-dinjita’ tagħna.