L-iSmartphone

Minn osservatur politiku

Il-flus ilhom parti fundamentali minn ħajjitna u dejjem kienu simbolu ta’ xogħol, sigurtà u ħelsien. Imma fl-aħħar għaxar snin, il-mod kif inħaddmuhom inbidel b’mod radikali. Dak li darba kien jinvolvi karti, muniti u żjarat fil-bank, illum jista’ jsir f’sekonda fuq skrin ta’ telefon. L-ismartphone sar iċ-ċentru finanzjarju personali ta’ kull wieħed minna.

Il-bidla bdiet bil-mobile banking. L-ewwel darba li rajna app tal-bank fuq il-mobile, forsi ħassejna li kienet sempliċi konvenjenza, mod biex niċċekkjaw il-bilanċ jew inħallsu kont. Imma llum, il-mowbajl tagħna jagħmel ħafna aktar minn hekk, nistgħu nittrasferixxu flus lil xi ħadd ieħor f’sekonda, nħallsu kontijiet, nixtru online, inħallsu bil-QR code jew billi nittapjaw f’ħanut, u anke ninvestu fil-borża jew f’cryptocurrencies mingħajr ma qatt inħallu darna.

Is-sistema finanzjarja saret diġitali u mobbli, u l-ismartphone sar il-bieb ewlieni tagħha. Dak li darba kien jiġi kkontrollat minn banek u istituzzjonijiet kbar issa jinsab f’idejn il-konsumatur. Il-kunċett tal-‘bank hours’ tilef it-tifsira tiegħu, għax issa kull ħin jista’ jkun ħin finanzjarju.
Dan il-progress ġab ħafna benefiċċji. Għamilna aktar indipendenti, aktar mgħaġġla, u aktar konxji ta’ kif inħaddmu l-flus. Servizzi bħall-Apple Pay, Revolut, Wise u PayPal għamlu t-tranżazzjonijiet globali kważi immedjati.

Żagħżugħ f’Malta jista’ jħallas għal servizz fl-Istati Uniti jew jirċievi ħlas mill-Ewropa mingħajr ebda proċess kumpless.
Iżda ma’ kull rivoluzzjoni tiġi wkoll sfida. Meta l-finanzi tagħna jkunu diġitali, is-sigurtà u l-privatezza jsiru kruċjali. Telefown mitluf jew app kompromessa jista’ jfisser riskju ta’ serq diġitali jew frodi. Għalhekk, illum il-kelma ‘sigurtà’ tfisser ħafna aktar minn serratura fuq il-bieb imma tfisser ‘encryption’, ‘two-factor authentication’ u protezzjoni tal-identità diġitali.

Barra minn hekk, hemm ukoll dimensjoni psikoloġika. Meta l-flus isiru inviżibbli, numri fuq skrin minflok flus fil-but, in-nies kultant jitilfu s-sens ta’ kontroll. Studji juru li meta tħallas b’card jew app, il-moħħ iħoss inqas ‘uġigħ’ milli meta tħallas bil-flus kontanti, u għalhekk inħossuna aktar komdi nonfqu aktar. L-ismartphone mhux biss bidel kif inħallsu, imma kif naħsbu dwar l-infiq.

Fl-istess ħin, din ir-rivoluzzjoni tat għarfien u libertà ġodda lil ħafna nies li qabel ma kellhomx aċċess għal sistemi bankarji. F’ħafna pajjiżi, speċjalment dawk li qed jiżviluppaw, in-nies issa jużaw it-telefon biex jirċievu ħlasijiet, jiffrankaw jew jagħmlu mikro-investimenti, pass kbir lejn inklużjoni finanzjarja globali.

U l-futur? Donnu ċar li sejjer lejn ekonomija kważi mingħajr flus fiżiċi. Il-karti tal-kreditu diġà qed jitneħħew bil-mod, u l-karti tal-flus jistgħu jkunu pass ieħor lejn l-istorja. Il-‘digital wallet’ fuq il-mowbajl se jsir il-bieb ewlieni lejn kontijiet, self, assigurazzjoni u anke pensjonijiet. Xi pajjiżi diġà qed jittestjaw muniti diġitali uffiċjali.

Madankollu, fil-qalba ta’ dan kollu hemm mistoqsija morali, jekk l-ismartphone sar il-bank tagħna, x’jiġri minn dawk li ma għandhomx aċċess għalih? Il-progress irid ikun inklussiv, mhux esklussiv. Għalhekk, il-politika pubblika u l-banek għandhom jaraw li l-innovazzjoni ma tħallix lil ħadd lura.

Fil-qosor, l-ismartphone mhux biss apparat teknoloġiku imma huwa l-bieb għall-ekonomija tal-ġejjieni. Fih insibu l-kartiera tagħna, il-bank tagħna, u l-identità tagħna. U bħalma darba l-belt finanzjarja kienet Londra jew New York, illum tinsab fil-but ta’ kull wieħed minna, f’dak l-apparat żgħir li sar il-qalba tal-ħajja diġitali.