Rekord ta’ Deputati li Mhux Ser Jikkontestaw
Minn Osservatur Politiku
Waħda mill-aktar realtajiet politiċi li qed tispikka qabel l-elezzjoni ġenerali li jmiss hija n-numru mhux żgħir ta’ deputati miż-żewġ partiti ewlenin li mhux se jerġgħu jikkontestaw. Dan huwa fenomenu li, minkejja li mhux kompletament ġdid, din id-darba jidher ferm aktar evidenti u mifrux.
Naturalment, f’kull leġiżlatura jkun hemm deputati li jiddeċidu li jagħlqu kapitlu politiku tagħhom għal diversi raġunijiet personali jew professjonali. Iżda meta wieħed jibda jara numru sostanzjali ta’ parlamentari, kemm mill-Gvern kif ukoll mill-Oppożizzjoni, jagħżlu li jwarrbu fl-istess żmien, il-mistoqsija ssir inevitabbli: x’inhu qed iwassal għal din il-bidla?
Ir-raġuni ma tidhirx li hija waħda biss. Anzi, jidher ċar li hemm taħlita ta’ fatturi politiċi, personali u strutturali li flimkien qed joħolqu realta’ ġdida fil-politika Maltija.
L-ewwel fattur huwa bla dubju l-intensita’ dejjem tikber tal-ħajja politika moderna. Il-politika llum hija ħafna aktar esiġenti milli kienet għaxar jew għoxrin sena ilu. Deputat illum mhux biss irid jaħdem fil-Parlament jew fid-distrett tiegħu, iżda jrid ikun preżenti kontinwament fuq il-midja soċjali, jirreaġixxi immedjatament għal kull żvilupp, jidher fuq il-midja tradizzjonali u jżomm kuntatt kostanti mal-elettorat.
Din il-pressjoni kontinwa qed toħloq livell ta’ għeja politika u personali li ħafna drabi ma tidhirx minn barra. Il-ħajja pubblika saret waħda mingħajr waqfien. Il-politiku llum huwa mistenni jkun disponibbli l-ħin kollu, jirrispondi immedjatament u jżomm livell għoli ta’ viżibilita’ kontinwa.
Dan inevitabbilment iħalli effett fuq il-ħajja privata u familjari. Ħafna deputati jispiċċaw jissagrifikaw ħin mal-familja, il-karriera professjonali tagħhom u anke s-saħħa mentali tagħhom biex ilaħħqu mar-rekwiżiti dejjem jiżdiedu tal-politika moderna.
F’dan il-kuntest, mhux sorprendenti li xi wħud qed jagħżlu li jagħmlu pass lura. Għal ħafna, speċjalment dawk li ilhom snin twal fil-politika, il-bilanċ bejn il-ħajja personali u dik pubblika sar dejjem aktar diffiċli biex jinżamm.
Fattur ieħor importanti huwa l-bidla fil-kultura politika nnifisha. Illum il-politika hija ħafna aktar personalizzata u polarizzata. Kull dikjarazzjoni, kull vot u kull kumment jista’ jispiċċa immedjatament taħt skrutinju intens fuq il-midja soċjali jew fil-midja tradizzjonali.
Dan ħoloq klima politika aktar aggressiva u inqas tolleranti. Il-livell ta’ attakki personali żdied, filwaqt li l-ispazju għal diskussjoni kalma u matura naqas. Għal ħafna politiċi, speċjalment dawk li daħlu fil-politika b’mentalita’ differenti, din il-kultura tista’ tkun waħda diffiċli ħafna biex jgħixu magħha.
Barra minn hekk, il-midja soċjali bidlet kompletament il-mod kif il-politika tiġi esperjenzata. Fil-passat, il-kritika politika kienet aktar limitata għall-ġurnali jew għall-programmi politiċi. Illum deputat jista’ jsib ruħu fil-mira ta’ kritika kontinwa u xi kultant abbuż dirett online, kuljum u kull ħin.
Dan joħloq pressjoni emozzjonali reali li ħafna drabi ma tingħatax biżżejjed importanza. Il-politika dejjem kienet iebsa, iżda l-era diġitali għamlitha ferm aktar immedjata u personali.
Raġuni oħra tista’ tkun relatata mal-fatt li ħafna deputati qed iħossu limitazzjonijiet dejjem akbar fis-sistema politika nnifisha. Minkejja l-aspettattivi għoljin tal-elettorat, ħafna parlamentari jħossu li l-ispazju tagħhom biex jagħmlu differenza konkreta huwa limitat.
F’ċerti każijiet, il-politika saret tant ċentralizzata madwar il-mexxejja u ċ-ċrieki interni tal-partiti li deputati backbenchers jistgħu jħossuhom b’inqas influwenza milli kellhom fil-passat. Dan jista’ jwassal għal frustrazzjoni u sens ta’ diżillużjoni.
Il-politika moderna qed issir ukoll aktar professjonalizzata. Kampanja elettorali llum titlob ħafna aktar riżorsi finanzjarji, ħin u struttura organizzattiva milli kienet titlob qabel. Għal kandidati li m’għandhomx appoġġ qawwi jew li ma jixtiqux jidħlu f’din it-tip ta’ kompetizzjoni kontinwa, il-ħsieb li jerġgħu jikkontestaw jista’ ma jibqax attraenti.
Hemm ukoll aspett ġenerazzjonali. Xi deputati ilhom fil-politika għal ħafna snin u qed jaraw dan bħala mument naturali biex jagħmlu spazju għal ġenerazzjoni ġdida. F’ċertu sens, din tista’ tkun ukoll opportunita’ għal tiġdid politiku.
Madankollu, meta n-numru ta’ deputati li jitilqu jkun għoli wisq, dan jista’ jqajjem mistoqsijiet aktar profondi dwar l-istat tal-politika nnifisha. Għax jekk persuni b’esperjenza qed jagħżlu li jitilqu, irridu nistaqsu jekk il-politika saritx ambjent wisq diffiċli jew tossiku.
Dan jista’ jkollu konsegwenzi importanti fuq il-kwalita’ tad-demokrazija. Il-Parlament għandu bżonn nies kompetenti, b’esperjenza u bi preparazzjoni serja. Jekk il-politika tibda titlef nies kapaċi minħabba l-pressjoni jew il-kultura tossika, il-pajjiż kollu jista’ jbati.
Fl-istess ħin, dan il-fenomenu jista’ jindika wkoll li l-politika Maltija tinsab fi tranżizzjoni. Il-mod tradizzjonali ta’ kif kienu jinbnew il-karrieri politiċi qed jinbidel. Fil-passat, ħafna politiċi kienu jqisu l-Parlament bħala impenn fit-tul ħafna drabi sal-irtirar. Illum jidher li aktar nies qed jaraw il-politika bħala fażi temporanja tal-ħajja tagħhom.
Din mhijiex neċessarjament ħaġa negattiva. F’ċerti pajjiżi demokratiċi, il-fatt li persuni jidħlu u joħorġu mill-politika b’mod aktar naturali jgħin biex jinżamm ċertu tiġdid u kuntatt mar-realtajiet tas-soċjeta’.
Iżda biex dan jaħdem tajjeb, il-politika trid tibqa’ tattira nies ta’ kwalita’. U biex tattirahom, hemm bżonn li l-kultura politika tkun waħda aktar rispettabbli, aktar serja u aktar iffukata fuq is-sustanza milli fuq il-konfront kontinwu.
Il-partiti politiċi għandhom ukoll responsabbilta’ importanti f’dan kollu. Iridu jistaqsu lilhom infushom jekk humiex qed joħolqu spazju fejn deputati jistgħu jaħdmu b’mod effettiv u fejn il-kontribut tagħhom jiġi apprezzat. Iridu wkoll jirriflettu dwar kemm il-politika interna tagħhom qed tippermetti diskussjoni miftuħa u spazju għal opinjonijiet differenti.
Fl-aħħar mill-aħħar, il-fenomenu ta’ tant deputati li mhux se jerġgħu jikkontestaw huwa sinjal li l-politika Maltija qed tinbidel. Il-mistoqsija hija jekk din il-bidla hijiex waħda li se twassal għal politika aħjar jew jekk hijiex sintomu ta’ problemi aktar profondi.
Probabbilment hemm ftit minn kollox. Hemm element ta’ għeja politika reali, hemm bidliet fil-kultura tas-soċjeta’, hemm pressjonijiet ġodda maħluqa mill-era diġitali u hemm ukoll bidliet fil-mod kif in-nies iħarsu lejn il-ħajja pubblika.
Dak li hu ċert huwa li din ir-realta’ għandha twassal għal riflessjoni aktar serja dwar x’tip ta’ politika rridu nibnu għall-futur. Politika li tattira nies kapaċi u tħeġġiġhom jagħtu servizz pubbliku, jew politika li gradwalment tiskoraġġixxi lil dawk li għandhom x’joffru?
Id-demokrazija tagħna tiddependi ħafna mir-risposta għal din il-mistoqsija.